ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΑΡΙΣΤΕΡΑ και ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

σκέφτοµαι παγκόσµια, δρω τοπικά

PHOTO-30

Σε µια κοινωνία που µιντιοκρατείται, µε µια αριστερά που έχει συνηθίσει να µιλά θεωρητικά και να επαναλαµβάνει µια κεντρικά εκπορευόµενη «γραµµή» και µε µια εµπειρία κινητοποιήσεων που συχνά δεν υπερβαίνουν την έκφραση τοπικών αντιδράσεων, η σύνδεση κεντρικού – τοπικού είναι πάντα ζητούµενη. Τόσο από την άποψη της ανάδειξης και της ένταξης των τοπικών προβληµάτων στο συνολικό πλαίσιο που τα παράγει όσο και από την άποψη της απάντησης και της αντιπρότασης ενός ριζοσπαστικά διαφορετικού µοντέλου κοινωνικής οργάνωσης. Η αλλαγή της αφήγησης από την δικτατορία της οικονοµίας των τραπεζιτών, των χρηµατιστηριακών αγορών και των µεγάλων επιχειρήσεων, στην δηµοκρατικά σχεδιασµένη οικονοµία των αναγκών, περνάει τόσο µέσα από εγχειρήµατα και θεσµίσεις αυτοοργάνωσης και αυτοδιοίκησης, όσο και µέσα από κινηµατικές διαδικασίες που συνδέονται, δικτυώνονται και κατορθώνουν να πάρουν ευρύτερη διάσταση ή συµβολικό χαρακτήρα.

PHOTO-31Το στοίχηµα για µια συλλογικότητα που συγκροτείται σε αυτοδιοικητική παράταξη, είναι να κάνει χειροπιαστό το όραµα του συνοικιακού, κοινοτικού, δηµοτικού, περιφερειακού, αποκεντρωµένου ελέγχου στα δηµόσια αγαθά, τους φυσικούς πόρους και ακόµη παραπέρα στις συνθήκες παραγωγής. Όπως και το όραµα για διαδικασίες άµεσης δηµοκρατίας, όπου όλοι θα έχουν γνώση και γνώµη και θα συναποφασίζουν, ώστε γίνει πράξη η διαχείριση των «κοινών» από τους ελεύθερους πολίτες. Να τα κάνει χειροπιαστά, µέσα από την ίδια τη συγκρότηση και τη λειτουργία της παράταξης- συλλογικότητας, µέσα από τη συµπόρευση και την πρωτοβουλία για κοινωνικές διεκδικήσεις και αντιστάσεις, µέσα από την «τοπικοποίηση» των συνολικών προβληµάτων και την «συνολικοποίηση» των τοπικών προβληµάτων.

Πολύ περισσότερο κρίσιµο είναι το στοίχηµα, όταν µια παράταξη καλείται να διαχειριστεί ένα Δήµο ή ακόµη και µια περιφέρεια. Μέσα σε ένα δεδοµένο προβληµατικό και συγκεντρωτικό θεσµικό πλαίσιο που κρατά τις αποφάσεις για το κράτος και επιφυλάσσει για την Αυτοδιοίκηση το ρόλο του φτωχού συγγενή- επαίτη- πελάτη και εκτελεστή. Με λειψούς πόρους και ανθρώπινο δυναµικό αλλά και µε την εσωτερική παθολογία του δηµόσιου τοµέα, δύο παράγοντες που επιβαρύνονται δραµατικά λόγω των µνηµονιακών µέτρων. Με κοινοτικές χρηµατοδοτήσεις που σχεδιάζονται χωρίς την Αυτοδιοίκηση και επιβάλλουν κανόνες για να εξυπηρετηθούν νεοφιλελεύθερες πολιτικές. Με τις κοινωνικές ανάγκες να διογκώνονται και τα δηµόσια αγαθά να εκποιούνται. Με αυτές τις συντεταγµένες, καλούνται οι αυτοδιοικητικές αρχές να αντιµετωπίσουν, να διαχειριστούν και να εκπροσωπήσουν µια σύνθετη τοπική πραγµατικότητα που αποτελείται από όλη την κοινωνική διαστρωµάτωση και τις διαφορετικές οµαδοποιήσεις. Και να δώσουν ένα διαφορετικό προσανατολισµό.

Για αυτόν το προσανατολισµό, προνοµιακό πεδίο παρέµβασης είναι τα θέµατα που ανοίγει η ριζοσπαστική πολιτική οικολογία. Η προσέγγιση για νέους δείκτες ευηµερίας σε αντικατάσταση των παραδοσιακών «αναπτυξιακών» δεικτών, του ρυθµού ανάπτυξης, του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος. Ευηµερία που δεν µετριέται µε την ικανοποίηση ατοµικών καταναλωτικών ψευδοαναγκών αλλά µε την καθολική πρόσβαση στην υγεία, την παιδεία και τον πολιτισµό, την ποιότητα ζωής και την προστασία του περιβάλλοντος, την επικοινωνία, την αλληλεγγύη, τον δηµιουργικό ελεύθερο χρόνο, την κοινωνική δράση και συµµετοχή. Αλλά και η αναζήτηση των διαδροµών µέσα από τις οποίες η Αυτοδιοίκηση θα ενισχύσει τις κοινωνικές αντιστάσεις και διεκδικήσεις, θα επιδιώξει τον κοινωνικό έλεγχο, θα στηρίξει και θα στηριχθεί από τον εθελοντισµό, θα σχεδιάσει συµµετοχικά, θα θέσει ως στόχο την συνέργεια και όχι την ανταγωνιστικότητα.

Φυσικοί σύµµαχοι που ανοίγουν δρόµους για την ανατροπή της επιβαλλόµενης ισοπέδωσης και την ανασυγκρότηση της κοινωνίας, είναι τα κινήµατα µε τοπικό και υπερτοπικό χαρακτήρα, που προστατεύουν τα δηµόσια αγαθά και ανιχνεύουν εναλλακτικές απαντήσεις γύρω από τα θέµατα που έχουν µπει στο στόχαστρο της ιδιωτικής κερδοφορίας: της ενέργειας, του νερού, της διαχείρισης των απορριµµάτων, των κοινόχρηστων χώρων, των εξορύξεων. Στον πλούτο των επιχειρηµάτων και των κινηµατικών προτάσεων υπάρχει έτοιµο υλικό για την Αυτοδιοίκηση που θα εµπλουτίσει την αποστεωµένη, πανάκριβη και συχνά κατευθυνόµενη «τεχνοκρατική» διαδικασία εκπόνησης αναπτυξιακών µελετών και σχεδίων. Στον δυναµισµό της κινητοποίησης και της ενεργοποίησης των πολιτών, βρίσκονται και διευρύνονται οι αναγκαίες συµµαχίες για να αντιµετωπισθεί η λεηλασία. Τρέχοντα παραδείγµατα αποτελούν η πανελλαδική κινητοποίηση για την προστασία των αιγιαλών, για την διεκδίκηση των ακινήτων που παραχωρήθηκαν στο ΤΑΙΠΕΔ αλλά και η εκλογή της αριστερής δηµοτικής αρχής στη Ν. Φιλαδέλφεια σε συνθήκες σύγκρουσης του τοπικού κινήµατος µε τις αδηφάγες επιδιώξεις Μελισσανίδη που µε προµετωπίδα το γήπεδο και τους φίλαθλους της ΑΕΚ, επιχειρεί τον αποχαρακτηρισµό και την εκµετάλλευση του Άλσους.

Φυσικοί σύµµαχοι που ανοίγουν δρόµους για την «αυτοδιοίκηση των πολιτών», είναι ακόµη οι συλλογικές απαντήσεις στην κρίση που πολλαπλασιάστηκαν τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα µετά το κίνηµα των πλατειών: αυτοδιαχειριζόµενα κοινωνικά κέντρα, συνεταιρισµοί, δίκτυα χωρίς µεσάζοντες, δίκτυα ανταλλαγών προϊόντων και υπηρεσιών µε ή χωρίς εικονικά νοµίσµατα, τράπεζες σπόρων, εργασιακές κολεκτίβες, αυτοδιαχειριζόµενοι αγρόκηποι, οικοκοινότητες, εναλλακτικές εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δοµές, συνελεύσεις γειτονιών, απόπειρες συµµετοχικών προϋπολογισµών και ένας µεγάλος αριθµός αυτοδιαχειριζόµενων δοµών αλληλεγγύης (ιατρεία, φαρµακεία, φροντιστήρια, παντοπωλεία κ.α.), συγκρατούν τον κοινωνικό ιστό, αναπληρώνουν λειτουργίες της πολιτείας και της αυτοδιοίκησης και δείχνουν ότι ένας άλλος κόσµος κυοφορείται και µπορεί να υπάρξει. Με ευρηµατική οικονοµία πόρων, µε κατανόηση των ορίων του περιβάλλοντος, µε ανθρωπιστικές αξίες, µε πειραµατισµούς στη δύσκολη άσκηση της πραγµατικής δηµοκρατίας και της ισότιµης συµµετοχής.

Η Αυτοδιοίκηση έχει συµµάχους, έχει έστω και περιορισµένα εργαλεία και µέσα, έχει πολιτική δύναµη. Μπορεί να πριµοδοτήσει συνεργατικές προσπάθειες στην οικονοµία, την παραγωγή µε κριτήρια τοπικοποίησης και αυτάρκειας, ιδιαίτερα σε τοµείς όπως η ενέργεια, η διατροφή, η αξιοποίηση των απορριµµάτων µε διαλογή στην πηγή, να αναδείξει τους τοπικούς πόρους, το φυσικό περιβάλλον, τα πολιτιστικά στοιχεία. Μπορεί να εµπνεύσει τις αξίες του δηµόσιου λειτουργήµατος και να κινητοποιήσει το ανθρώπινο δυναµικό της Αυτοδιοίκησης, αναδιοργανώνοντας µε βάση νέους στόχους την εσωτερική λειτουργία Δήµων και Περιφερειών. Μπορεί να ανοίξει τη λειτουργία του δηµοτικού συµβουλίου, την κατάρτιση του προγράµµατος δράσης και την κατανοµή των πόρων, οργανώνοντας διαδικασίες ουσιαστικής κοινωνικής διαβούλευσης. Μπορεί να σχεδιάσει µια πολιτική κοινωνικής προστασίας που περιλαµβάνει όλες τις µορφές δράσης : είναι γνωστές πρακτικές για την αυτοδιοίκηση ακόµη και η στήριξη καταλήψεων για στέγη και κοινωνικές δράσεις, οι επανασυνδέσεις ρεύµατος και νερού, οι κινητοποιήσεις ενάντια σε ληστρικά µέτρα. Μπορεί να γίνει µοχλός αντίστασης και ανατροπής.

Ας θυµηθούµε τα λόγια του Γιώργη Σιάντου, προς το Εθνικό Συµβούλιο (την Βουλή της Εθνικής Αντίστασης) κατά την διάρκεια των εργασιών του στις 20 Μαΐου 1944:

«Η Αυτοδιοίκηση είναι ένα µεγάλο καρφί στην Αντίδραση. Γιατί; Γιατί καταλαβαίνει πως αυτή είναι το φυτώριο της Λαϊκής Δηµοκρατίας, είναι θεµέλιο και ανάπτυξη της Λαϊκής Κυριαρχίας, είναι µε λίγα λόγια αυτό που δεν την συµφέρει, αυτό που χτυπάει τα προνόµιά της. …»

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΠΑΝΟΥΔΗ

Advertisements