σχόλια επί του σχεδίου νόµου

PHOTO-32Τι θα περίµενε κανείς από ένα Σχέδιο Νόµου για την «Οριοθέτηση, Διαχείριση και Προστασία Αιγιαλού και Παραλίας»;

Σύµφωνα µε τον τίτλο του Σχεδίου Νόµου θα περίµενε κανείς να δεί τους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους θα αναπτυχθεί το σχέδιο νόµου: • αιγιαλός και παραλία (τι είναι και πως εντάσσονται στη δυναµική και λειτουργία της Παράκτιας Ζώνης;) • διαχείριση φυσικών συστηµάτων (µε ποιες αρχές και µε ποιές κατευθύνσεις;) • προστασία (προστασία φυσικών συστηµάτων ή προστασία των ανθρωπογενών παρεµβάσεων;)

Πέραν αυτών θα περίµενε κανείς να γίνει στοιχειώδης αναφορά στη µέχρι σήµερα πρακτική και εµπειρία στον ελληνικό χώρο, στις κατευθύνσεις, προτάσεις και οδηγίες ευρωπαϊκών αλλά και ευρύτερα διεθνών οργανισµών.

Ποιο είναι το πνεύµα του Σχεδίου Νόµου για την «Οριοθέτηση, Διαχείριση και Προστασία Αιγιαλού και Παραλίας»; Στον αντίποδα των όσων προαναφέρθηκαν ο νόµος δοµείται στις εξής ενότητες: • καθορισµός οριογραµµών (άρθρα 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,) • παραχωρήσεις (άρθρα 10, 11, 12, 13, 14) και νοµιµοποιήσεις αυθαιρέτων (άρθρα 15, 16) • προστασία κοινοχρησίας (προστασία αιγιαλού) (άρθρα 17, 18) • διατάξεις για λιµάνια (άρθρα 19,20,21,22) και µεταβατικές διατάξεις.

Περί καθορισµού οριογραµµών: …βάζουµε όρια …άρα αποκλείουµε… Η οριοθέτηση του αιγιαλού µε βάση µια γραµµή η οποία για τις προσχωσιγενείς ακτές µεταβάλλεται διαρκώς • είτε λόγω αλλαγής του µηχανισµού τροφοδοσίας της ακτής • είτε λόγω αλλαγής του κυµατικού καθεστώτος • είτε λόγω µιας πιθανής µελλοντικής µεταβολής της στάθµης της θάλασσας • είτε λόγω διάφορων ανθρωπογενών παρεµβάσεων δηλώνει εξαρχής τη µεγάλη σύγχυση, που θα φέρει το Σχέδιο Νόµου στην εφαρµογή του.

Σχεδόν όλο το Σχέδιο Νόµου διαπερνάται από την τάση του “εκ-χωρώ”, “παρα-χωρώ”, “νοµίµως αυθαιρετώ” επί του χώρου …θεώρηση, που αποκόπτει τον “οµφάλιο λώρο” του κάθε πολίτη από το χώρο, αυτή την έντονη έλξη της φύσης του ανθρώπου στην αµεσότητά του, το χώρο… τη χώρα… το “πάτριο έδαφος”… που έχει οριστεί και ως “πατρίδα” και τον οδηγεί στην πλήρη αδιαφορία γι’ αυτήν… πράξη εγκληµατική για τη συνοχή των κοινωνιών.

…αυτή η διακίνηση (της εκ-χώρησης. παρα-χώρησης, …αυθαιρεσίας) …χρειάζεται και …προστασία. Παραχωρήσεις και προστασία (προστάτες)… το πνεύµα του Σχεδίου Νόµου.

Ο “λόγος” στον αντίποδα των “α-λόγων”

Ως «παράκτια ζώνη» ορίζεται η γεωµορφολογική έκταση εκατέρωθεν της ακτογραµµής, στην οποία αλληλεπιδρούν θαλάσσιες και χερσαίες φυσικές διεργασίες. Η παράκτια ζώνη αποτελεί ένα πολύπλοκο σύστηµα αβιοτικών και βιοτικών παραγόντων, που συνυπάρχουν και συνθέτουν τη χαρακτηριστική γεω-ποικιλότητα και βιο-ποικιλότητα της ζώνης. που αναγνωρίζεται µε συγκεκριµένους τύπους γεωτόπων, υγροτόπων, βιοτόπων. Η παράκτια ζώνη βρίσκεται σε κατάσταση δυναµικής ισορροπίας που τις περισσότερες φορές είναι ευαίσθητη και εύθραυστη.

Σ’ αυτό το ποικίλο περιβάλλον έχουν ενταχθεί µια πληθώρα ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, ενίοτε σε αρµονία µε τη φυσική λειτουργία, πολλάκις όµως σε δυσαρµονία και καταφανή περιφρόνηση προς τη φυσική λειτουργία του συστήµατος. Οι κοινωνίες που περιφρόνησαν τη λειτουργία των φυσικών συστηµάτων έχασαν ένα πλούτο αξιών, που είχαν από αυτά τα συστήµατα.

Οι κύριες διεργασίες που διαµορφώνουν τις ακτές (κυρίως τις προσχωσιγενείς ακτές) ανάγονται σε µια κατηγορία παραγόντων που σχετίζεται µε την τροφοδοσία της ακτής µε υλικά (γεωλογία του ευρύτερου παράκτιου χώρου, γεωµορφολογία, υδρογραφικό δίκτυο, κλιµατολογικές συνθήκες, φυτοκάλυψη) και µια άλλη κατηγορία που σχετίζεται µε τους µηχανισµούς διευθέτησης των υλικών αυτών κατά µήκος των ακτών (ο κυµατισµός είναι ο σηµαντικότερος παράγοντας που δίνει µορφή στις ακτές).

Μέρος αυτής της ολότητας του δυναµικού και πολύπλοκου φυσικού συστήµατος της Παράκτιας Ζώνης αποτελούν και ο αιγιαλός και η παραλία. Ο αιγιαλός είναι ο χώρος απόσβεσης της κυµατικής ενέργειας… είναι ο χώρος του κύµατος… χώρος ευαίσθητος και ευµετάβλητος. Η παραλία… µια λωρίδα γης… µεταξύ αιγιαλού και χέρσου…. Αυτή την πολυπλοκότητα του φυσικού συστήµατος… “φιλοδοξεί”… να δια-χειριστεί… το Σχέδιο Νόµου… χωρίς όµως να το θεωρεί ως πολύπλοκο σύστηµα.

Η δυναµική λειτουργία των φυσικών συστηµάτων υπαγορεύει τις αρχές “δια-χείρισης”. Η ανεξέλεγκτη µεγέθυνση των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις ακτές έχει γίνει καταφανής ως παράγοντας σηµαντικής πίεσης στο φυσικό σύστηµα. Η πίεση αυτή έχει συντελέσει στην αλλαγή της κατάστασης της λειτουργίας του φυσικού συστήµατος µε σοβαρές επιπτώσεις και για τον άνθρωπο. Οι επιπτώσεις αυτές υπαγορεύουν την λήψη µέτρων για βελτίωση αυτής της κατάστασης µε «Στρατηγικό Σχέδιο Διαχείρισης Παράκτιας Ζώνης» και εφαρµογή των αρχών της “Ολοκληρωµένης Διαχείρισης της Παράκτιας Ζώνης”. «Ολοκληρωµένη Διαχείριση Παράκτιας Ζώνης» σηµαίνει µια δυναµική διεργασία αξιοβίωτης (βιώσιµης, αειφόρου) διαχείρισης και χρήσης της παράκτιας ζώνης, λαµβάνοντας υπόψη την εύθραυστη λειτουργία των παράκτιων συστηµάτων και των παράκτιων γεωµορφών, τις διάφορες ανθρωπογενείς δραστηριότητες και τις αλληλεπιδράσεις µε τα φυσικά συστήµατα (χερσαία και θαλάσσια). Η δυναµική λειτουργία των φυσικών συστηµάτων υπαγορεύει τις αρχές “δια-χείρισης”.

Η µετάβαση από τη νοο-τροπία του “καθυποτάσσω” τη φύση προς την αντίληψη του “προσαρµόζοµαι” στη λειτουργία της φύσης, ως µέρος αυτής, είναι το σηµερινό ζητούµενο.

Δυστυχώς το Σχέδιο Νόµου διαπερνάται από πρακτική «µεσιτικού γραφείου» (real estate). Η φύση και ο άνθρωπος δεν εντάσσονται σε τέτοιες πρακτικές.

Τα φυσικά συστήµατα και τα φυσικά φαινόµενα δεν έχουν ανάγκη από προστασία ούτε από προστάτες… ο άνθρωπος όµως… Ο «άνθρωπος» αν δεν «οργανώσει» την ύπαρξή του µε βάση τη θεώρηση της «προσαρµογής» στη λειτουργία της φύσης, ως µέρος αυτής, θα έχει διαρκώς ανάγκη προστασίας από απλά φυσικά φαινόµενα. Θα έχει πάντα ένα φόβο, ότι η φύση τον εκδικείται. Η φύση δεν… εκδικείται, ο άνθρωπος ο «άφρων» «αυτο»-τιµωρείται.

Αντί επιλόγου: …το Σχέδιο Νόµου να αποσυρθεί …χτες.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑναγνΩστου

Γεωλόγος – Ιζηµατολόγος, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ

Advertisements