είδαμε

Οµπάµα – Νέο πρόγραµµα για την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής

PHOTO-37 Στις 2 Ιουνίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπάρακ Οµπάµα ανακοίνωσε, µέσω της Υπηρεσίας Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA), ένα νέο, φιλόδοξο πρόγραµµα για την αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής και τη µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου κατά 30 % µέχρι το 2030 (έτος βάσης το 2005). Το πρόγραµµα περιλαµβάνει σειρά µέτρων, όπως το κλείσιµο µονάδων ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα, την προώθηση της εγκατάστασης αιολικών και φωτοβολταϊκών µονάδων, την ενίσχυση πολιτικών εξοικονόµησης ενέργειας και την εισαγωγή συστηµάτων ανταλλαγής ρύπων. Ο προσανατολισµός του προγράµµατος είναι προς την υιοθέτηση στόχων µείωσης εκποµπών σε επίπεδο Πολιτειών (States) και όχι σε οµοσπονδιακό επίπεδο. Βασικός στόχος του προγράµµατος είναι η δραστική µείωση των εκποµπών από τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που αποτελούν το βασικό παραγωγό αερίων του θερµοκηπίου στις ΗΠΑ.

Η πρωτοβουλία Οµπάµα δέχεται σθεναρή κριτική από τη βιοµηχανία άνθρακα και τους ρεπουµπλικάνους που θεωρούν ότι το πρόγραµµα αυτό θα περικόψει τις θέσεις εργασίας στον κλάδο και θα αυξήσει τα τιµολόγια του ρεύµατος. Από την άλλη, το πρόγραµµα αντιµετωπίστηκε πολύ θετικά από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις, οι οποίες όµως επισηµαίνουν ότι και πάλι υπολείπεται των προβλέψεων της Διακυβερνητικής του ΟΗΕ (IPCC) για τις αναπτυγµένες χώρες. Αντιδρούν τέλος στην υλοποίηση προγραµµάτων ανταλλαγής (cap and trade) και αντιστάθµισης (offsetting) των εκποµπών ρύπων µεταξύ των Πολιτειών, καθώς, χρησιµοποιώντας ως παράδειγµα τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό µηχανισµό (ETS), ισχυρίζονται ότι τέτοιου τύπου µηχανισµοί που βασίζονται στους νόµους της αγοράς αποτυγχάνουν να οδηγήσουν σε πραγµατικές µειώσεις εκποµπών.

Σε κάθε περίπτωση, η εξαγγελία του συγκεκριµένου προγράµµατος αποτελεί µια πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη καθώς πρόκειται για την πρώτη εθελοντική δέσµευση των ΗΠΑ σε ένα φιλόδοξο σχέδιο αντιµετώπισης της κλιµατικής αλλαγής.

Ανεπαρκής ο περιορισµός της ΕΕ στα βιοκαύσιµα καταγγέλουν οικολογικές οργανώσεις

PHOTO-33Στις 13 Ιουνίου και µετά από µήνες διαπραγµατεύσεων, οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ αποφάσισαν τον περιορισµό των βιοκαυσίµων στο 7% της ενέργειας της Ευρώπης για µεταφορές το 2020 και ενώ η αρχική πρόταση προέβλεπε όριο 5%. Οικολογικές οργανώσεις όµως προειδοποιούν ότι ο περιορισµός είναι πολύ ήπιος και έρχεται καθυστερηµένα. Οι αρνητικές συνέπειες από βιοκαύσιµα θα αυξηθούν, καθώς το όριο του 7% σηµαίνει 50% αύξηση του σηµερινού επιπέδου χρήσης βιοκαυσίµων.

Πώς όµως τα βιοκαύσιµα που αποτελούν ένα είδος ανανεώσιµης πηγής ενέργειας έφτασαν να αποτελούν κίνδυνο για το περιβάλλον;

Βασικό επιχείρηµα για την πολιτική υποστήριξης των βιοκαυσίµων στην ΕΕ (π.χ. βιοντήζελ) ήταν ότι έχουν ως αποτέλεσµα χαµηλότερες εκποµπές αερίων θερµοκηπίου σε σχέση µε τα ορυκτά καύσιµα, δεδοµένου π.χ. ότι τα φυτά που καλλιεργούνται για να παραχθούν τα βιοκαύσιµα απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα. Ίσως σηµαντικότερα κίνητρα όµως ήταν οι αυξανόµενες τιµές των ορυκτών καυσίµων και η ενεργειακή ασφάλεια.

Καθώς όµως οι ευρωπαϊκές χώρες και οι προµηθευτές καυσίµων υλοποιούσαν τους στόχους για τα βιοκαύσιµα, το αποτέλεσµα ήταν η προώθηση σχεδόν αποκλειστικά βιοκαυσίµων που παράγονται από τροφικές και ενεργειακές καλλιέργειες, όπως φοινικέλαιο, σόγια, ελαιοκράµβη (βιοντήζελ), σιτάρι και καλαµπόκι (αιθανόλη).

Η επιστηµονική κοινότητα έχει προειδοποιήσει ότι η αυξηµένη ζήτηση για βιοκαύσιµα στην ΕΕ οδηγεί στην επέκταση της παγκόσµιας καλλιεργήσιµης γης, σε βαθµό που µπορεί τελικά να αυξήσει τις εκποµπές που συντελούν στην κλιµατική αλλαγή. Αυτή η έµµεση αλλαγή χρήσης γης (Indirect Land Use Change – ILUC) συντελείται ως εξής: Επιφάνεια γης που µπορεί να χρησιµοποιηθεί για καλλιέργεια τροφίµων, τώρα χρησιµοποιείται για καλλιέργεια καυσίµων. Αυτό έχει ως αποτελέσµα να χρειάζεται επιπλέον επιφάνεια καλλιεργήσιµης γης για τα τρόφιµα. Η «νέα» γη συνήθως βρίσκεται σε τροπικές περιοχές, όπου µεγάλα δάση κόβονται για να δηµιουργηθεί χώρος για καλλιέργειες. Αυτή η αποψίλωση µειώνει τα δέντρα και γενικότερα τη βλάστηση που απορροφά διοξείδιο του άνθρακα και αποβάλλει τεράστια µεγέθη αερίων θερµοκηπίου στην ατµόσφαιρα, αναιρώντας τον αρχικό στόχο της πολιτικής της ΕΕ για τα βιοκαύσιµα.

 Ταυτόχρονα, ο ανταγωνισµός µεταξύ καλλιέργειας βιοκαυσίµων και τροφίµων για εκτάσεις γης και για νερό ανεβάζει τις τιµές των τροφίµων και εντείνει τις διακυµάνσεις των αγορών γεωργικών προϊόντων, ενώ οι επιδοτήσεις στα βιοκαύσιµα κοστίζουν περίπου 6 δισ. € το χρόνο στα ευρωπαϊκά κράτη.

Η Ευρώπη είναι ήδη η ήπειρος µε την υψηλότερη εξάρτηση από εκτάσεις γης εκτός των συνόρων της και έχει το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο «κατανάλωσης γης» κατά κεφαλήν. Σύµφωνα µε µελέτη του Οικονοµικού Πανεπιστήµιου της Βιέννης για την οργάνωση «Φίλοι της Γης» Ευρώπης:

Το αποτύπωµα της κατανάλωσης βιοκαυσίµων σε επιφάνεια γης το 2010 ήταν 450 εκατοµµύρια στρέµµατα, ισοδύναµο µε την επιφάνεια της Σουηδίας. Το 2030, αν η σηµερινή τάση συνεχιστεί, η κατανάλωση βιοκαυσίµων της ΕΕ αναµένεται να αυξηθεί κατά 58%, χρησιµοποιώντας περίπου 700 εκατοµ. στρέµµατα, έκταση ίση µε την επιφάνεια της Σουηδίας και της Πολωνίας µαζί.

Η χρήση ξύλου για παραγωγή θερµότητας και ηλεκτρισµού προκαλεί το µεγαλύτερο αποτύπωµα, περίπου 300 εκατοµ. στρέµµατα δάσους το 2010 που προβλέπεται να φτάσουν τα 400 εκατοµ. στρέµµατα το 2030. Αν όλο αυτό το ξύλο προερχόταν από το εσωτερικό της ΕΕ, θα απαιτούσε σχεδόν το 40% όλης της παραγωγικής δασικής έκτασης της Ευρώπης.

Η Ευρώπη πρέπει όχι µόνο να περιορίσει τη χρήση των βιοκαυσίµων για αυτοκίνητα, αλλά και να περιορίσει την τεράστια έκταση γης που χρησιµοποιείται γενικότερα από την ΕΕ, θέτοντας υποχρεωτικούς στόχους που περιορίζουν την υπερκατανάλωση. Τα βιοκαύσιµα µπορούν να παίξουν ρόλο στην αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής, όµως θα πρέπει αυτό να γίνει µε  χρήση υπολειµµάτων και αποβλήτων (βιοκαύσιµα δεύτερης γενιάς), αντί για την καύση δέντρων και καρπών.

Αντιδράσεις για τα πρώτα φορτία ασφαλτώδους άµµου στην Ευρώπη

PHOTO-36Για πρώτη φορά, φορτία πετρελαίου ασφαλτώδους άµµου (tar sand oil) στάλθηκαν στην Ευρώπη και πιο συγκεκριµένα στην Ισπανία για επεξεργασία και διύλιση. 600.000 βαρέλια αργού πετρελαίου της καναδικής εταιρείας Western Canada Select (WCS) στάλθηκαν από την ισπανική πετρελαϊκή εταιρεία Repsol σε διυλιστήριο του Μπιλµπάο. Η εξέλιξη αυτή πυροδότησε αντιδράσεις και διαδηλώσεις έξω από το εργοστάσιο, το οποίο βρίσκεται σε µια ιδιαίτερα πυκνοκατοικηµένη περιοχή. Οι εκδηλώσεις διαµαρτυρίας υποστηρίζονται από τοπικές κινήσεις πολιτών και από περιβαλλοντικές οργανώσεις που επισηµαίνουν τους κινδύνους που δηµιουργούν για τους κατοίκους και το περιβάλλον.

Από τη µεριά της, η εταιρεία απορρίπτει τα ενστάσεις κατοίκων και περιβαλλοντικών οργανώσεων και ισχυρίζεται ότι ο συγκεκριµένος τύπος αργού πετρελαίου παράγει την ίδια ποσότητα εκποµπών µε οποιοδήποτε άλλο είδος πετρελαίου.

Παρ’όλα αυτά, µελέτες σε άλλες περιοχές του πλανήτη, έχουν συνδέσει την ύπαρξη διυλιστηρίων ασφαλτώδους άµµου µε αυξηµένα επίπεδα καρκίνου και αναπνευστικών νοσηµάτων. Απόπειρες της ΕΕ να ποσοτικοποιήσει τις εκποµπές αερίων ρύπων από διαδικασίες εξόρυξης και διύλισης πετρελαίου ασφαλτώδους άµµου έχουν προς το παρόν εγκαταλειφθεί µετά τις έντονες αντιδράσεις του Καναδά και της βιοµηχανίας πετρελαίου.

Advertisements