ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ: περιβάλλον, το συγκριτικό πλεονέκτημα των νησιών μας

photo-9Στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, που έχει την έδρα της στη Λέσβο, περιλαμβάνονται επίσης τα μεσαίου μεγέθους νησιά Χίος, Λήμνος, Σάμος και Ικαρία και τα πολύ μικρότερα Άγιος Ευστράτιος, Ψαρά, Οινούσες, Φούρνοι και Θύμαινα.

Η νησιωτικότητα, η μικρή κλίμακα των τοπίων και των πόρων και η βαθιά ιστορικότητα των πολιτισμικών τοπίων συνθέτουν την ιδιαιτερότητα του περιβάλλοντος που το καθιστά εξαιρετικά ελκυστικό και ταυτόχρονα ευαίσθητο και ευπαθές σε μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις.

Σε μια εποχή που το υπερσυγκεντρωμένο κεφάλαιο αναζητά όσο το δυνατόν μεγαλύτερης κλίμακας επενδύσεις για τη μεγιστοποίηση των κερδών του, το στοίχημα για εμάς είναι η αποτροπή της ισοπέδωσης του περιβάλλοντας και η διατήρηση της σπάνιας και πολύτιμης βιοποικιλότητας των νησιών μας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εν εξελίξει προσπάθεια της εταιρίας “Ρόκας ανανεώσιμες”, θυγατρικής της πολυεθνικής Iberdrola, να εγκαταστήσει στα τρία μεγάλα νησιά Χίο, Λήμνο, Λέσβο, 28 Αιολικά Πάρκα που συνολικά θα περιλαμβάνουν 353 ανεμογεννήτριες (ύψους 107μ.) και θα παράγουν ισχύ 706 MW. Θα παράγουν δηλαδή περίπου τετραπλάσια ενέργεια από την απαιτούμενη για τις ανάγκες των νησιών και ο στόχος είναι η πώληση του ηλεκτρικού ρεύματος από τον επενδυτή στην ηπειρωτική χώρα μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου διασύνδεσης, που προβλέπεται ως απαραίτητο συνοδευτικό έργο.

Το υψηλό αιολικό δυναμικό του Αιγαίου έχει μετατρέψει το Αρχιπέλαγος σε περιοχή ελκυστικότατη για τις μεγάλες εταιρείες κατασκευής ανεμογεννητριών που εξυπηρετούνται θαυμάσια από την έλλειψη οποιουδήποτε σχεδιασμού της ανάπτυξης που θα σέβεται τους τόπους και θα έχει στο επίκεντρο τους κατοίκους τους και όχι τα κέρδη των επενδυτών.

Στα τρία νησιά αναπτύχθηκαν κινήματα με σημαντική δράση ενάντια στην εγκατάσταση των βιομηχανικών ΑΠΕ. Κινήματα που στα δωράκια του επενδυτή αντιπαραθέτουν τον σχεδιασμό της ενεργειακής επάρκειας στα νησιά με την αξιοποίηση όλων των ΑΠΕ όπως γεωθερμία (που υπάρχει άφθονη κυρίως στη Λέσβο), αντλιοταμίευση, έξυπνα δίκτυα και τις αποκεντρωμένες μικρής κλίμακας ΑΠΕ που βασίζονται στη μαζική αποθήκευση. Κυρίως όμως αντιπαραθέτουν τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό της ανάπτυξης, που στοχεύει στη διατήρηση των πόρων και την αειφορική αξιοποίηση του φυσικού- ιστορικού- πολιτισμικού τοπίου των νησιών του Αιγαίου. Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ συζητιόταν η περιβαλλοντική αδειοδότηση των Αιολικών πάρκων, η Λέσβος εντάχθηκε στο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO για το απολιθωμένο δάσος της, στο άμεσο περιβάλλον του οποίου σχεδιάζεται η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών.

Πέρα όμως από την αποτροπή των φαραωνικών εγκαταστάσεων που αλλοιώνουν το τοπίο, ιδιαίτερες και συντονισμένες προσπάθειες απαιτούνται για την αποτροπή της εξάντλησης και τη διατήρηση της ικμάδας των πλουτοπαραγωγικών πηγών που η υποβάθμισή τους συνδέεται με πρακτικές εκμετάλλευσής τους, όπως η υπερβόσκηση των βοσκοτόπων και η υπεραλίευση των παράκτιων αλιπέδων και των κλειστών κόλπων, οι οποίοι επί πλέον υποβαθμίζονται από ρυπαίνουσες δραστηριότητες στις περιβάλλουσες λεκάνες απορροής. Είναι προφανές ότι κρίσιμος παράγοντας είναι η συνεργασία με το πανεπιστήμιο Αιγαίου, αλλά και με τους επαγγελματίες που ζουν από αυτούς τους πόρους, η οποία δεν μπορεί να εξασφαλιστεί χωρίς μέριμνα για το εισόδημά τους.

Στα νησιά του Β. Αιγαίου υπάρχουν 27 κηρυγμένες Ζώνες Ειδικής Προστασίας ενταγμένες στο Δίκτυο Natura. Είναι έργο προτεραιότητας η προώθηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και η θεσμοθέτηση κανόνων προστασίας για ορισμένες από αυτές που δέχονται τις μεγαλύτερες πιέσεις και η υποβάθμιση τους εξ αιτίας των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων είναι ορατή.

Το περιβάλλον είναι εν κατακλείδι το συγκριτικό πλεονέκτημα για την ανάπτυξη στα νησιά μας. Μια ανάπτυξη που οφείλουμε να σχεδιάσουμε ολοκληρωμένα με στόχο τη διατήρηση αυτού του πλεονεκτήματος που είναι και ο συνολικός πόρος της ζωής μας.

Ηρακλής Πιτσιλαδής

αρχιτέκτονας

Advertisements