Αθήνα: πόλη με ποιότητα ζωής στις γειτονιές

photo-49Αυτό που βιώνουν οι κάτοικοι της Αθήνας στις γειτονιές τους σε καθημερινό επίπεδο είναι η εγκατάλειψη, η απουσία του δήμου, η ελλιπής καθαριότητα, τα κακοσυντηρημένα ή καταπατημένα πεζοδρόμια, η ανασφάλεια στην καθημερινή μετακίνηση ιδιαίτερα για ορισμένες ομάδες όπως τα ΑΜΕΑ, οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά, η έλλειψη ελεύθερων χώρων, οι νεκρές από ζωή γειτονιές, κάτι που εντείνεται με την κρίση, που με τη σειρά τους εντείνουν το αίσθημα εγκατάλειψης, αποξένωσης από την πόλη και γενικής ανασφάλειας.

Η πολιτική μας στοχεύει στην επανάκτηση του δημόσιου χώρου της Αθήνας από τους κατοίκους της, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και την υποστήριξη της των συλλογικών αγαθών και της κατοικίας ιδιαίτερα στις πιο υποβαθμισμένες και απαξιωμένες περιοχές.

Για την «Ανοιχτή Πόλη, οι δυνατότητες παρέμβασης του Δήμου είναι και υπαρκτές και μεγάλες στη βελτίωση της ποιότητας της καθημερινής ζωής των πολιτών.

Χρήσεις γης για την αντιμετώπιση των δυσλειτουργιών από συγκρουόμενες χρήσεις

Ο Δήμος Αθηναίων σήμερα στερείται ενός σύγχρονου πλαισίου πολεοδομικής ρύθμισης. Περιοχές με σοβαρά προβλήματα δεν έχουν καν πλαίσιο ρύθμισης χρήσεων γης ενώ σημαντικά ζητήματα χωρικών επιλογών αντιμετωπίζονται αποσπασματικά και πάντα με γνώμονα ιδιωτικά συμφέροντα. Το πλεονέκτημα της πολυλειτουργικότητας και του χαρακτήρα «γενικής κατοικίας» στις γειτονιές της πόλης θυσιάζεται σε πόλους υπερσυγκέντρωσης χρήσεων που υποβαθμίζουν και την κατοικία και τον δημόσιο χώρο. Στη συγκυρία της κρίσης, η απότομη συρρίκνωση αυτών των επιχειρηματικών πόλων (κυρίως εστίασης – αναψυχής) αφήνει πίσω της τόπους με σοβαρά λειτουργικά προβλήματα.

Στα χρόνια ζητήματα του Μητροπολιτικού Πάρκου στο Γουδή, της ανάπλασης στον Ελαιώνα, της Ακαδημίας Πλάτωνος και του βιομηχανικού συγκροτήματος Μουζάκη, του Προμπονά και των εγκαταστάσεων της Columbia, αλλά και για τα προσφυγικά της Λ. Αλεξάνδρας ασκούνται πιέσεις και σχεδιάζονται πολιτικές σε βάρος της ζωής των τοπικών κοινωνιών, με αποτέλεσμα η πόλη και οι κάτοικοι να στερούνται πολύτιμους χώρους. Για την «Ανοιχτή Πόλη» αποτελεί άμεση προτεραιότητα η απόδοση των παραπάνω χώρων στους κατοίκους, με τις αναγκαίες λειτουργικές παρεμβάσεις με άξονα τις πραγματικές ανάγκες, την προστασία του περιβάλλοντος και της συλλογικής μνήμης.

Απρόσκοπτη προσβασιμότητα και μετακινήσεις στην πόλη

Δημιουργία ενισχυμένου δικτύου δημόσιων και δημοτικών μέσων μεταφοράς με προτεραιότητες στην κίνηση (λωρίδες, σηματοδότες). Παρεμβάσεις του Δήμου στον σχεδιασμό της συγκοινωνιακής εξυπηρέτησης και διαβούλευση με τις συνελεύσεις γειτονιάς για τις προτεραιότητές τους ως προς τις επιθυμητές προσβάσεις και δρομολόγια (ακόμα και νυχτερινής συγκοινωνίας). Παρέμβαση και πρωτοβουλίες για να δημιουργηθούν συνδέσεις μεταξύ όμορων περιοχών που δεν θα προϋποθέτουν διέλευση από το κέντρο. Σύστημα αξιόπιστης πληροφόρησης για τα δρομολόγια, παρέμβαση για την συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση σημαντικών χώρων κάθε γειτονιάς π.χ. σχολεία κ.λπ.

Διαμόρφωση ζωνών ήπιας κυκλοφορίας για τη βελτίωση της κινητικότητας στο εσωτερικό της γειτονιάς με πόλους τα τοπικά πολεοδομικά κέντρα, τους σημαντικούς προορισμούς για την καθημερινότητα (ελεύθεροι χώροι, υπηρεσίες, σταθμοί μετρό κλπ). Διαμόρφωση δικτύου ποδηλάτου όχι σαν έργο βιτρίνας και τουριστική ατραξιόν, αλλά που θα συνδέει λειτουργικά σημαντικούς καθημερινούς προορισμούς των νέων ανθρώπων όπως π.χ. σταθμούς μετρό, πανεπιστήμια κ.ά. με την αξιοποίηση υφιστάμενων μελετών.

Βελτίωση προσβασιμότητας με προτεραιότητα στους πεζούς κάθε ηλικίας και κάθε επιπέδου αναγκών (γονείς με παιδιά, ηλικιωμένοι, ΑΜΕΑ). Εξασφάλιση της απρόσκοπτης πορείας των πεζών μέσα στην πόλη σε πεζοδρόμια, πεζοδιαβάσεις και πεζόδρομους με ποιότητα και ασφάλεια (προτεραιότητα στην συντήρηση, στη σήμανση, στην απομάκρυνση των εμποδίων κλπ).

Βελτίωση της προσβασιμότητας και τόνωση της κινητικότητας για όλους μέσω της αναβαθμισμένης πρόσβασης στην πληροφορία. Δημιουργία μιας φιλικής στον χρήστη πλατφόρμας για την κίνηση στην πόλη, τα σημεία εξυπηρέτησης των ποικίλων αναγκών, τους διαθέσιμους τρόπους μετακίνησης, τους ενδιαφέροντες προορισμούς, αλλά και τις καθημερινές εκδηλώσεις.

Δημιουργία δομών αλληλεγγύης στη μετακίνηση με παρεμβάσεις όπως η Οργανωμένη συλλογική χρήση των ΙΧ με κίνητρα σε όσους μεταφέρουν οργανωμένα στερούμενους συμπολίτες όπως λ.χ. χρήση των λεωφορειολωρίδων σε ΙΧ με 3 και πλέον επιβάτες, δωρεάν στάθμευση στις ζώνες ελεγχόμενης στάθμευσης, κάρτες ΟΑΣΑ κλπ.

Αναβάθμιση και αξιοποίηση κτιριακού εξοπλισμού

Ο κτιριακός εξοπλισμός που είτε ανήκει στον Δήμο είτε βρίσκεται στην δικαιοδοσία του (σχολεία, παιδικοί σταθμοί, δημοτικά ιατρεία, λέσχες φιλίας, χώροι κοινωνικής υποστήριξης, πολιτιστικοί χώροι, αθλητικές εγκαταστάσεις) αντιμετωπίζει στην πλειοψηφία των περιπτώσεων σοβαρά προβλήματα συντήρησης, απαιτεί ενεργειακή αναβάθμιση, ενώ πάρα πολλές ανάγκες δεν καλύπτονται και απαιτούνται νέες υποδομές. Προτεραιότητά μας είναι να καλυφθούν οι διαπιστωμένες ανάγκες σε νέους παιδικούς σταθμούς, να επαναλειτουργήσουν τα υπό επισκευή δημοτικά ιατρεία, να συντηρηθούν τα σχολικά κτήρια που σε πολλές περιπτώσεις παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα υγιεινής και ασφάλειας. Η ενεργειακή αναβάθμιση των δημόσιων κτηρίων θα οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων. Σημαντικό κενό εμφανίζεται στην ύπαρξη χώρων συνάντησης για όλες τις ηλικίες και ιδιαίτερα για τους νέους. Η αξιοποίηση άδειων και πολλές φορές αξιόλογων κτηρίων για αυτές τις χρήσεις μπορεί να δημιουργήσει πόλους αναζωογόνησης της ζωής στις γειτονιές.

Παντελής είναι σήμερα και η έλλειψη πολιτικών για την υποστήριξη της αναβάθμισης των ιδιωτικών κτηρίων, μετά και την εγκατάλειψη του προγράμματος “Πρόσοψη”. Χρειαζόμαστε νέα εργαλεία στήριξης των κατοίκων τόσο σε θέματα ενεργειακής αναβάθμισης των κτηρίων ώστε οι επιλογές παρέμβασης να μην καθορίζονται από τις προσανατολισμένες σχέσεις τραπεζών – μεγάλων επιχειρήσεων, αλλά και πολιτικές για τα διατηρητέα κτήρια, που ειδικά σε συνθήκες κρίσης εγκαταλείπονται στην πλήρη κατάρρευση.

Βελτίωση του περιβάλλοντος της πόλης

Πράσινο, αερισμός και ποιότητα ατμόσφαιρας φυσικός και τεχνητός φωτισμός, ηχορύπανση και διαχείριση ήχου, αστικός εξοπλισμός. Όλα τα παραπάνω εκτός από την καθαρά τεχνολογική πλευρά της αντιμετώπισής τους πρέπει να ειδωθούν και στο πλαίσιο ενός σχεδιασμού σε μικροκλίμακα οικοδομικού τετραγώνου ή τετραγώνων που μπορεί να δώσει σημαντικές λύσεις χαμηλότερου κόστους στην αναβάθμιση όλων των παραπάνω παραμέτρων. Η απελευθέρωση επιφανειών από την άσφαλτο και το τσιμέντο όπου αυτό είναι εφικτό (ας θυμηθούμε εδώ πως με μηδενικούς πόρους δημιουργήθηκε ένας καταπράσινος χώρος στο πάρκο Ναυαρίνου), η εξασφάλιση ροών αέρα, η διαχείριση της ηχορύπανσης με τον έλεγχο αλλά και την δημιουργία ηχοπροστατευμένων σημείων στάσης, είναι μόνο μερικές από τις πρακτικές που μπορούμε να εφαρμόσουμε.

Παράλληλα οι μεγάλοι πνεύμονες της πόλης (Λυκαβηττός, Πεδίο Άρεως, Εθνικός Κήπος) έχουν ανάγκη να υποστηριχτούν ως προς την ανάπτυξη του πράσινου, αλλά και της πανίδας (μεγάλη ποικιλία πουλιών κλπ) αλλά και να προστατευθούν από τις επεκτατικές βλέψεις ιδιωτικών συμφερόντων.

Θα πρέπει τέλος να επισημάνουμε ότι η Αθήνα είναι μια πόλη με ανεπαρκή αστικό εξοπλισμό σε επίπεδο λειτουργικότητας, ποιότητας και αισθητικής. Μικρά ή μεγαλύτερα εργολαβικά συμφέροντα και παντελής έλλειψη σχεδιασμού οδήγησαν στο σημερινό αποτέλεσμα. Μπορούμε και οφείλουμε να δώσουμε χώρο στην επιστημονική και καλλιτεχνική δημιουργικότητα, να αξιοποιήσουμε το τεχνικό δυναμικό του Δήμου, να ενθαρρύνουμε συνεργατικές πρακτικές και να κάνουμε την πόλη ξανά τόπο συνάντησης.

(επιμ.) Χάρης Κωνσταντάτος

Advertisements