Λιτότητα και κακή διατροφή

Αφού δεν µπορούν να διαθέσουν περισσότερα χρήµατα, ας τους αφήσουµε να τρώνε junk!

PHOTO-14Η κονσερβοποιία Princes, µια εταιρεία µε βάση το Λίβερπουλ της Αγγλίας, παρουσίασε ρεκόρ κερδών για το τελευταίο έτος. Η εταιρεία παράγει κρέας, ψάρι και έτοιµα γεύµατα σε κονσέρβα. Οι πωλήσεις της αυξήθηκαν κατά 15% στο εσωτερικό και κατά 25% στο εξωτερικό. Από µελέτες στη Μ. Βρετανία και διεθνώς καταδεικνύεται ότι η αυξανόµενη ανεργία και οι µειώσεις των µισθών ωθούν τους πολίτες να στραφούν προς το πρόχειρο, φτωχό σε διατροφική αξία φαγητό.

Το βιβλίο της Felicity Lawrence “Not on the label: What really goes into your food in your plate” επανακυκλοφόρησε πρόσφατα µε την προσθήκη ενός κεφαλαίου αφιερωµένο στο σκάνδαλο µε το αλογίσιο κρέας. Σ’ αυτό, η Felicity Lawrence υπογραµµίζει τις πολιτικές επιλογές που δρουν υποστηρικτικά προς τη βιοµηχανία, από τις εκάστοτε κυβερνήσεις και τις συνέπειες και προεκτάσεις αυτών των επιλογών.

Το σκάνδαλο του αλογίσιου κρέατος ερµηνεύεται ως σηµάδι αποτυχίας του τρόπου λειτουργίας του παγκόσµιου συστήµατος της βιοµηχανίας τροφίµων. Τα τεράστια υπερκέρδη της βιοµηχανίας τροφίµων τις τελευταίες δεκαετίες βασίστηκαν στο φτηνό πετρέλαιο, αγνοώντας τις δυσµενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η εποχή που διανύουµε συνεπάγεται αρκετά υψηλό ενεργειακό κόστος για τους µεταποιητές κρέατος. Παράλληλα οι πολιτικές λιτότητας που έχουν τεθεί σε εφαρµογή από τις νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις έχουν αυξήσει την ανεργία και έχουν µειώσει την αγοραστική δύναµη των πολιτών ακόµη και σε βασικά είδη διατροφής. Από την άλλη, οι αλυσίδες των σούπερ µάρκετ πρέπει και αυτές να αντιµετωπίσουν το αυξηµένο ενεργειακό κόστος και παράλληλα να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις των µετόχων τους για συνεχώς αυξανόµενο κέρδος. Γίνεται εµφανές ότι αυτό το σύστηµα δεν µπορεί να λειτουργήσει πια.

Στην προσπάθεια λοιπόν να µειωθούν οι απώλειες κέρδους για τους µετόχους των σούπερ µάρκετ, οι τιµές των φθηνών επεξεργασµένων κρεάτων τίθενται υπό διαπραγµάτευση κάθε δώδεκα εβδοµάδες. Το γεγονός αυτό πιέζει τα περιθώρια κέρδους για τους µεταποιητές κρέατος – µε τελικό αποτέλεσµα την απάτη προς τους καταναλωτές, όπως ακριβώς συνέβη µε το σκάνδαλο του αλογίσιου κρέατος.

Αυτό που πρέπει να υπογραµµιστεί εδώ είναι ο καίριος ρόλος των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που προηγήθηκαν της οικονοµικής ύφεσης και της λιτότητας και οδήγησαν σε σωρεία απορρυθµίσεων. Η ιδεολογική βάση της απορρύθµισης εδράζεται στην αντίληψη ότι η αγορά και οι βιοµηχανίες πρέπει να αφήνονται ελεύθερες να αυτορυθµίζονται και ότι ο έλεγχος από το κράτος πρέπει να µειωθεί. Όπως είναι λογικό, το δηµόσιο συµφέρον για την ασφάλεια των τροφίµων έρχεται σε σύγκρουση µε το ιδιωτικό συµφέρον της βιοµηχανίας τροφίµων για κέρδος, και το αποτέλεσµα είναι η αύξηση του ρίσκου όσον αφορά την υγεία των καταναλωτών.

Η πιθανότητες ρίσκου φυσικά έχουν καθαρά ταξικό χαρακτήρα. Τα φθηνά έτοιµα γεύµατα και τα προϊόντα επεξεργασµένου κρέατος απευθύνονται σε πολίτες µε χαµηλό εισόδηµα. Είναι οι πολίτες που δεν έχουν τη δυνατότητα να διαθέσουν χρήµατα για προϊόντα µε υψηλή διατροφική αξία.

Ένα ακόµη πολύ σοβαρό ζήτηµα που προκύπτει από την γενικευµένη απορρύθµιση είναι το ζήτηµα της περιστασιακής εργασίας στον τοµέα των τροφίµων που αποτελεί µία νέα µορφή δουλείας για τους εργαζόµενους σε αυτές τις θέσεις. Οι µεγάλες αλυσίδες σουπερ µάρκετ έχοντας ως στόχο να µειώσουν το ρίσκο απώλειας κέρδους και σπατάλης των προϊόντων τους, εφαρµόζουν ένα σύστηµα παραγγελιών που βασίζεται σε στοιχεία της κατανάλωσης που ενηµερώνονται διαρκώς. Για να ανταπεξέλθουν στην µεταβαλλόµενη ζήτηση, οι προµηθευτές πρέπει να διαθέτουν πλεονάζον διαθέσιµο εργατικό δυναµικό. Οι θέσεις περιστασιακής εργασίας που δηµιουργούνται είναι πολύ επισφαλείς για τους εργαζόµενους που εργάζονται για όσες ώρες και όποτε υπάρχει ανάγκη. Υπάρχουν φυσικά σοβαρές καταστρατηγήσεις εργασιακών δικαιωµάτων και σε πολλές περιπτώσεις ακόµη και ανθρωπίνων δικαιωµάτων, ενώ οι θέσεις συνήθως καλύπτονται από οικονοµικούς µετανάστες.

Υπάρχει όµως διέξοδος από αυτό το κλειστό σύστηµα ή είµαστε καταδικασµένοι να τρεφόµαστε µε ότι µεγιστοποιεί το κέρδος των µονοπωλίων της βιοµηχανίας τροφίµων και τα bonus των στελεχών των µεγάλων αλυσίδων των σούπερ µάρκετ;

Οι νεοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν επιθυµούν την αλλαγή του συστήµατος αλλά το σύστηµα ήδη τρίζει: Υπάρχει διέξοδος µέσα από κινήσεις και πρωτοβουλίες όπως είναι τα εναλλακτικά δίκτυα τροφής, οι αγορές τροφίµων χωρίς µεσάζοντες και οι συνεταιριστικές πρωτοβουλίες στον τοµέα των τροφίµων. Όλες αυτές οι κινήσεις αντιστέκονται στην κυριαρχία της βιοµηχανίας τροφίµων και µπορούν να φέρουν τον σπόρο της αλλαγής του συστήµατος και της ανατροπής του νεοφιλελεύθερου υποδείγµατος.

ΙΝΩ ΣΙΩΖΙΟΥ

Πηγή: συνέντευξη της Felicity Lawrence στο transitionnetwork.org (Νοέµβριος 2013)

Advertisements