για το αφιέρωμα «εξορύξεις και Λατινική Αµερική»

PHOTO-13Οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αµερικής βρίσκονται τα τελευταία αρκετά χρόνια σε µια διαδικασία οικονοµικού, κοινωνικού και οικολογικού µετασχηµατισµού. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο γνωστός Πορτογάλος πανεπιστηµιακός Μποαβεντούρα Ντε Σόουζα Σάντος «[Στη Λατινική Αµερική] πλέον κυριαρχούν έννοιες και ιδέες που δεν υπήρχαν µόλις δέκα χρόνια πριν: Έννοιες όπως Buen Vivir, Pachamama, πρακτικές για τα δικαιώµατα της φύσης και κυρίως νοµοθετικές ρυθµίσεις για τα δικαιώµατα των ιθαγενών στην (κοινή) γη τους. Η ιδέα ότι η γη δεν µπορεί να είναι µόνο δηµόσια ή ιδιωτική αλλά και κοινοτική είναι µια µεγάλη κατάκτηση και παρακαταθήκη. Αντίστοιχα η ιδέα, που προέρχεται από τη Βολιβία τα τελευταία χρόνια, ότι έχουµε πλέον τρεις µορφές δηµοκρατίας: την αντιπροσωπευτική, τη συµµετοχική και την κοινοτική, σε συνεχή αλληλεπίδραση µεταξύ τους, δείχνει ότι έχουµε νέα µέσα και όπλα για µια µεγάλη ιδεολογική µάχη που ήδη συµβαίνει».

Από την άλλη βέβαια, µάλλον όλες οι προοδευτικές και αριστερές κυβερνήσεις της ηπείρου µε πρώτες τη Βενεζουέλα, τη Βολιβία και το Εκουαδόρ, εµφανίζουν εσωτερικές αντιφάσεις και αδυναµίες (σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό) να ενσωµατώσουν τα αιτήµατα των κινηµάτων. Οι µεγάλες χωροκοινωνικές συγκρούσεις όπως αυτές που ξέσπασαν στο Εκουαδόρ ως συνέπεια του νόµου για τις εξορύξεις και το νερό του 2009 ή στη Βολιβία ενάντια στα σχέδια της κυβέρνησης για αυτοκινητόδροµο που θα διασχίζει το εθνικό πάρκο TIPNIS αποτυπώνουν τις αντιφάσεις και τα πολλές φορές αδιέξοδα των κυβερνήσεων εν µέσω ενός ευρύτερου λόγου περί «κοινωνικής ανατροπής».

Όλα αυτά συµβαίνουν ενώ οι οικονοµίες των χωρών αυτών συνεχίζουν να εξαρτώνται κατά πολύ από τις εξορύξεις και την εκµετάλλευση των πλούσιων κοιτασµάτων τους σε πετρέλαιο και ορυκτά. Σε αυτό το πλαίσιο παρόλες τις τεράστιες θεσµικές, συνταγµατικές, οικονοµικές και κοινωνικές αλλαγές, οι αριστερές κυβερνήσεις στη Λατινική Αµερική συνεχίζουν να πιέζονται οικονοµικά για διεύρυνση του τοµέα, τόσο στο εσωτερικό τους όσο και στις εξωτερικές τους σχέσεις.  Μια τέτοια πρακτική όµως τις φέρνει συνεχώς αντιµέτωπες µε τα κοινωνικά στρώµατα που της στήριξαν και της υποστηρίζουν καθώς αυτά είναι που βιώνουν κυρίως τις συνέπειες αυτών των δραστηριοτήτων.

Και µόνο για τους παραπάνω λόγους κρίνεται αναγκαίο να κάνουµε αυτό το µικρό αφιέρωµα για τη Λατινική Αµερική προκειµένου να απαντήσουµε (πάντα µερικώς) σε ερωτήµατα που ανακύπτουν από το σύµπλεγµα «εξορύξεις-αριστερές κυβερνήσεις-οικολογία-κοινωνικά κινήµατα» και µάλιστα σε καθεστώς πλήρους διεθνοποίησης της οικονοµίας και σφοδρής κρίσης. Την ίδια στιγµή αναζητούµε αντιστοιχίες (και σε καµία περίπτωση οµοιότητες) µε την περίπτωση της Ελλάδας όπου ο «εξορυκτισµός» ως (µάλλον εύκολη) απάντηση στο χρέος της χώρας φαίνεται να κερδίζει χώρο στο δηµόσιο λόγο κυρίως από την πλευρά της δεξιάς αλλά και στην αριστερά.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΛΕΓΡΑΚΗΣ

Advertisements