ο οικολογικός φόρος και οι Κόκκινοι Σκούφοι

-Μολονότι εµφανίζεται µετριοπαθής και δυναµική, η χερσόνησος της Βρετάνης έζησε ένα περιπετειώδες φθινόπωρο. Τι συνέβη όµως ώστε οι Βρετόνοι, που υποστήριξαν ευρέως την υποψηφιότητα του σοσιαλιστή Ολάντ, να διαδηλώνουν κατά εκατοντάδες χιλιάδες, να καταστρέφουν τα σηµεία ελέγχου και στο τέλος να επιτυγχάνουν την υποχώρηση της κυβέρνησης ως προς αυτόν τον περιβόητο φόρο ρύπανσης;

Ο βρετονικός αγροτοδιατροφικός τοµέας σε κρίση

Οι επιλογές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και των κυβερνήσεων που τις στηρίζουν διαµόρφωσαν τη Βρετάνη. Υπερεξειδεικευµένη στην επιδοτούµενη εξαγωγή βιοµηχανικής παραγωγής χοιρινού ή τεµαχισµένων κοτόπουλων, αυτή η περιοχή υφίσταται σήµερα καταστροφικές συνέπειες. Εκατοµµύρια ευρώ ενίσχυσαν τον τοµέα παραγωγής, όπως για παράδειγµα τις πτηνοτροφικές επιχειρήσεις Doux και Tilly Sabco ώστε να καταφέρουν να πουλούν φτηνά κυρίως στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγµή ο όµιλος Doux αγόρασε πτηνοτροφεία στη Βραζιλία, ανταγωνιστικά αυτών της Βρετάνης, τα οποία για να αντέξουν τον ανταγωνισµό, κατέφυγαν σε απολύσεις εργαζοµένων.

Για δεκάδες χρόνια αυτή η πολιτική ανάγκασε τους αγρότες να επεκταθούν και να εργάζονται ως συµβασιούχοι ώστε να µειώσουν το κόστος παραγωγής. Έπρεπε να παράγουν περισσότερο, δεν έχει σηµασία πώς, θυσιάζοντας την υγεία τους, την ποιότητα του παραγόµενου προϊόντος και το περιβάλλον.

Η γαλλική αγροτοδιατροφική βιοµηχανία, µία από τις σηµαντικότερες στον κόσµο, απασχολεί σχεδόν 500.000 εργάτες. Οι συνθήκες εργασίας είναι επισφαλείς και κοπιαστικές στα σφαγεία, στα εργαστήρια τεµαχισµού και συσκευασίας. Αντιµέτωπη µε τον ανταγωνισµό από δεξαµενές παραγωγής λιγότερο δαπανηρές (όπως η Βραζιλία ή η Γερµανία όπου οι εργάτες είναι κακοπληρωµένοι), η βιοµηχανία αυτή βρίσκεται στα όριά της. Σε µια προσπάθεια να διασωθεί ο τοµέας, προσλαµβάνει «περιστασιακά εργαζόµενους» που συχνά προέρχονται από την Ανατολική Ευρώπη. Η κρίση που πλήττει αυτό το βρετονικό αγροτοδιατροφικό µοντέλο προκάλεσε χιλιάδες απολύσεις, µετεγκαταστάσεις και διαδοχικό κλείσιµο εργοστασίων.

Ο οικολογικός φόρος: η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι

Αυτό το ιδιαίτερο τοπικό περιβάλλον αυξάνει τη βαθιά δυσπιστία προς τη σηµερινή γαλλική κυβέρνηση. Στη Βρετάνη, η απόρριψη της ακολουθούµενης πολιτικής παίρνει τη µορφή απόρριψης του οικολογικού φόρου που επινόησε το «Grenelle de l’Environnement — Πολυµερής Διάλογος για το Περιβάλλον» ώστε να χρηµατοδοτήσει τις απαραίτητες υποδοµές για τον περιορισµό της οδικής µεταφοράς των εµπορευµάτων. Οι µεταφορείς πρέπει να πληρώνουν αυτόν το φόρο στη βάση του «ο ρυπαίνων πληρώνει». Και παρότι έπρεπε να βοηθήσει εξίσου στον αναπροσανατολισµό της οδικής διακίνησης προς την πλωτή εµπορευµατική µεταφορά, αυτός ο φόρος έτσι όπως αποφασίστηκε από την προηγούµενη κυβέρνηση και επικυρώθηκε από την κυβέρνηση του Ολάντ αυξάνει τα προβλήµατα και τις ανακολουθίες.

Κατ’ αρχάς, δεν εφαρµόζεται στους αυτοκινητόδροµους µε διόδια, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται πολύ η κίνηση. Επίσης, καθώς δεν υπάρχει εναλλακτική λύση στις µεταφορές µε φορτηγά στη Βρετάνη, πώς λοιπόν θα γίνει ο αναπροσανατολισµός; Και το χειρότερο, είναι ο πρώτος ως προς την είσπραξη φόρων: η κυβέρνηση υπέγραψε σύµπραξη ιδιωτών-δηµοσίου µε την Ecomouv (είδος κοινοπραξίας επιχειρήσεων, στις οποίες βρίσκει κανείς την SNCF αλλά και την Goldman Sachs). Πραγµατικά σκάνδαλο: το 20% του φόρου που εισπράττεται επιστρέφει σ’ αυτή την επιχείρηση που εγκατέστησε πολύ ακριβά σηµεία ελέγχου για τα φορτηγά. Για όλους αυτούς τους λόγους, ετούτη η οικολογική φορολογία µοιάζει τιµωρητική, καθιστώντας ευπαθή έναν εξαγωγικό αγροτοδιατροφικό τοµέα που ήδη αντιµετωπίζει δυσκολίες, χωρίς να προσφέρει πραγµατικές προοπτικές οικολογικής αλλαγής.

Κόκκινοι Σκούφοι για να εκφράσουν την ανησυχία τους

Η κρίση του αγροτοδιατροφικού τοµέα, οι οικονοµικές και κοινωνικές εντάσεις στους αγρότες και στους εµπόρους, το αίσθηµα φορολογικής επίθεσης, οι µαζικές απολύσεις εργατών αλλά και η κατάργηση της ενίσχυσης των εξαγωγών περιγράφουν ετούτο το ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον. Σ’ αυτούς τους παράγοντες προστίθεται µια κάποια οικολογική αµφισβήτηση του περιβόητου βρετονικού αγροτοδιατροφικού µοντέλου ως συνέπεια του σκανδάλου των πράσινων φυκιών στις βρετονικές ακτές που οφείλονται στην αυξηµένη χρήση νιτρικών από την εντατική γεωργία και ιδιαίτερα από την εκτροφή χοίρων. Εξάλλου, τα υγειονοµικά σκάνδαλα και τα σκάνδαλα νοθείας που πλήττουν την αγροτοδιατροφική βιοµηχανία ενίσχυσαν τα ερωτηµατικά των καταναλωτών ως προς την ποιότητα των «low-cost» τροφίµων.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο δηµιουργήθηκε το κίνηµα που έχει ως διακριτικό τον κόκκινο σκούφο, κάνοντας αναφορά στην επανάσταση κατά τον 16ο αιώνα των Βρετόνων αγροτών ενάντια στις αυξήσεις των φόρων που επιβλήθηκαν από την τοπική αριστοκρατία και τον βασιλιά. Αγνοώντας τον ταξικό χαρακτήρα αυτών των περασµένων εξεγέρσεων, οι τοπικοί ηγέτες των Κόκκινων Σκούφων έδωσαν στις πρόσφατες κινητοποιήσεις τους έναν τοπικιστικό χαρακτήρα, αντιπαραθέτοντας τη Βρετάνη-τόπο εργασίας στο Παρίσι-τόπο εξουσίας. Οι Κόκκινοι Σκούφοι επωφελούνται έτσι της βρετονικής τοπικιστικής παράδοσης και ανεξαρτησίας. Η πρώτη τους δράση ήταν να καταστρέψουν τους σταθµούς ελέγχου που χρησίµευαν για την είσπραξη του οικολογικού φόρου. Ακολούθησαν σηµαντικές διαδηλώσεις, όπως για παράδειγµα εκείνη των 30.000 ατόµων στο Κεµπέρ. Αυτό το ετερόκλητο κίνηµα αποτελούνταν από γεωργούς που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσµα της FDSEA, όπως και από κάποιους επιχειρηµατίες (ιδρυτές µεγάλων αγροτοβιοµηχανικών οµίλων). Η FDSEA και η MEDEF διαµαρτυρήθηκαν ενάντια στον οικολογικό φόρο, στην ανάλγητη φορολογία και για τη συνέχιση της ενίσχυσης του εξαγωγικού εµπορίου. Από την άλλη, οι απολυµένοι εργάτες του GAD (σφαγεία) και άλλων αγροτοδιατροφικών εργοστασίων συναντήθηκαν εκεί για να υπερασπιστούν την εργασία τους, ανταποκρινόµενοι κυρίως στο κάλεσµα της Force Ouvrière, συνδικάτο ιδιαίτερα δραστήριο σ’ αυτό τον τοµέα. Αλλά και οι πολιτικοί υποστηρικτές αυτής της ένωσης είναι ετερόκλητοι, από την άκρα Αριστερά στη Δεξιά και στο Εθνικό Μέτωπο του Λε Πεν, µέχρι τις ακροδεξιές επιθετικές εξωκοινοβουλευτικές οµάδες. Το δίδυµο των εκπροσώπων αυτού του κινήµατος είναι επίσης περίεργο: από τη µια ο δήµαρχος του Καραί, τοπικιστής, χωρίς να έχει χαρακτηριστεί αλλά περισσότερο τοποθετηµένος προς τ’ αριστερά και, από την άλλη, ο ηγέτης της FDSEA, καταγεγραµµένος στη Δεξιά.

Αναµορφώνοντας τη διατροφική κυριαρχία

Πλάι σ’ αυτή την κινητοποίηση για να διασωθεί ο βρετονικός αγροτοδιατροφικός τοµέας, µερικά εργατικά συνδικάτα, η Αγροτική Οµοσπονδία και ορισµένες αριστερές δυνάµεις (το Αριστερό Μέτωπο, οι Πράσινοι Ευρώπη-Οικολογία) δοκίµασαν να αναπροσανατολίσουν τη συζήτηση. Προσπάθησαν, για παράδειγµα, να υπενθυµίσουν ότι στο κέντρο του αισθήµατος της φορολογικής αδικίας βρίσκεται η µεταφορά σηµαντικών ποσών προς το κεφάλαιο. Έτσι, µακράν των προεκλογικών υποσχέσεων του Φρανσουά Ολάντ περί προοδευτικής φορολόγησης, οι προσπάθειες γίνονται από τους λιγότερο εύπορους. Αυτές οι δυνάµεις επιχείρησαν να καταγγείλουν την ανεπαρκή και άδικη αγροτική πολιτική που επιδοτεί τον αγροτοδιατροφικό τοµέα ο οποίος βασίζεται σε άθλιες συνθήκες εργασίας (για τους αγρότες ή τους εργάτες), είναι ενεργοβόρος και ιδιαίτερα ρυπογόνος και παράγει τρόφιµα χαµηλής ποιότητας. Αλλά στην πραγµατικότητα οι συνδικαλιστικές ή πολιτικές διαδηλώσεις που οργανώθηκαν δεν επέτρεψαν να εστιαστεί ξανά η συζήτηση: κανένα από τα σηµαντικά θέµατα, όπως η φορολογική αδικία, το σκάνδαλο των ενισχύσεων των εξαγωγών ή η αναποτελεσµατικότητα αυτού του οικολογικού φόρου δεν κατέστη δυνατό να διαφανεί εµπρός στις ετερόκλητες διεκδικήσεις των Κόκκινων Σκούφων.

Εντούτοις, η κυβέρνηση Ολάντ που επιθυµεί τη στήριξη της Αριστεράς θα µπορούσε να προτείνει µια επαρκή οικολογική και κοινωνική πολιτική. Για να προστατέψει την απασχόληση βραχυπρόθεσµα, θα έπρεπε να υποστηριχτούν η ανάκαµψη και η αναδιάρθρωση. Για τις επιχειρήσεις που είχαν τις περισσότερες δυσκολίες στον αναπροσανατολισµό της παραγωγής τους, η εθνικοποίηση είναι µια λύση ανάγκης. Για τις άλλες, θα µπορούσε να υποστηριχτεί η ανανέωση µε τη µορφή συνεταιρισµού: η Fralib ή η Pulpa στη Γαλλία µας δείχνουν ότι είναι δυνατό! Κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, οπότε έγινε η διαπραγµάτευση της ΚΑΠ, η Γαλλία θα µπορούσε να προτείνει τον αναπροσανατολισµό των ενισχύσεων στα µικρά αγροκτήµατα και να µην επαναλάβει τα παλιά λάθη, δηλαδή τον προσανατολισµό προς τις µεγάλες αγροτικές επιχειρήσεις ή τον αγροτοδιατροφικό τοµέα. Παράλληλα, θα έπρεπε να καταρτιστεί µεσοπρόθεσµα ένα ευρύ σχέδιο ριζικής µετατροπής της εξαγωγικής και χαµηλής ποιότητας γεωργίας προς µια ποιοτική παραγωγή µε περιορισµό των µεσαζόντων. Επίσης, µε σκοπό να χρηµατοδοτηθεί η ανάπτυξη των µη οδικών (πλωτών) µεταφορικών υποδοµών από τους πλέον εύπορους, πρέπει να αποκατασταθεί η προοδευτική φορολόγηση. Επιπλέον, πρέπει να προταχθεί µια πραγµατικά οικολογική φορολόγηση, που θα φορολογεί ρυπογόνα, ενεργοβόρα ή ανωφελή προϊόντα. Για να είµαστε κοινωνικά και οικολογικά δίκαιοι, αυτή η πολιτική θα παρεµποδίζει την υπέρµετρη συσσώρευση τόσο διαφορετικών συµφερόντων, όπως των µισθωτών και των εργοδοτών ή των µικρών και µεγάλων καλλιεργητών.

Στην Ευρώπη της κρίσης όπου οι κοινωνικές εντάσεις εκφράζονται µε τρόπο πολύπλοκο, οι Κόκκινοι Σκούφοι επέβαλαν στη σοσιαλιστική κυβέρνηση να παγώσει τον οικολογικό φόρο και να ενισχύσει µε ποσό ύψους 20 δισ. ευρώ τη Βρετάνη. Αυτό το κίνηµα κατάφερε να αποδυναµώσει την αξιοπιστία της οικολογικής πολιτικής, καλύπτοντας έτσι την αναγκαιότητα του αναπροσανατολισµού του βρετονικού αγροτοδιατροφικού µοντέλου και της δράσης όσον αφορά την κλιµατική αλλαγή. Ενάντια στους φόρους αλλά υπέρ των επιδοτήσεων, οι Κόκκινοι Σκούφοι έκαµψαν την κυβέρνηση, ενώνοντας εργοδότες, βιοτέχνες και εργάτες, µικρούς και µεγάλους καλλιεργητές σε µια µάχη όπου µόνο οι πρώτοι βγαίνουν νικητές.

ΡΩΞΑΝΗ ΜΗΤΡΑΛΙΑ

µέλος του Αγροτικού Αριστερού Μετώπου (Γαλλία)

GAEL BLANC

 αγρότης, συνδικαλιστής της Αγροτικής Οµοσπονδίας.

Advertisements

One thought on “ο οικολογικός φόρος και οι Κόκκινοι Σκούφοι

  1. Παράθεμα: ο οικολογικός φόρος και οι Κόκκινοι Σκούφοι | broccoloblog

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.