μεγάλες στρατηγικές υποδομές στην ΕΕ: για να βγούμε από την κρίση;

µεγάλα έργα... του κεφαλαίου

µεγάλα έργα… του κεφαλαίου

Μεγαλεπήβολα έργα για να βγούμε από την κρίση. Αυτή είναι η συνταγή που η Κομισιόν και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB) προωθούν με τους νέους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, η οποία θα τους επιτρέψει να συγκεντρώσουν τα δύο δισεκατομμύρια ευρώ, αναγκαία για να κατασκευάσουν τις μεγάλες στρατηγικές υποδομές της Ευρώπης στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και της μεταφοράς δεδομένων. Ο κατάλογος των ενεργειακών σχεδίων «κοινού ενδιαφέροντος», δημοσιεύτηκε στις 14 Οκτωβρίου από την Κομισιόν, μοιάζει περισσότερο όμως με μια λίστα για ψώνια παρά με ένα ντοκουμέντο όπου τονίζονται ρητά και κατηγορηματικά οι στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ. Ο κατάλογος περιέχει 248 σχέδια, όπου περιλαμβάνονται αγωγοί φυσικού αερίου και γραμμές μετάδοσης μήκους χιλιάδων χιλιομέτρων, όλα προσανατολισμένα στην «ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου» και στη «διαφοροποίηση» των πηγών εφοδιασμού, ώστε να σταματήσει η εξάρτηση από τη Ρωσία• μόνο που σε πολλές περιπτώσεις αλληλοσυγκρούονται.

Πέρα όμως από τις δυσκολίες για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων, η Κομισιόν δεν εξετάζει καν τη δυνατότητα να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου και, κατά συνέπεια, την εξάρτηση της ΕΕ από μία πηγή που βρίσκεται κατά κύριο λόγο έξω από τα εδάφη της. Αντιθέτως, στοχεύει να εξασφαλίσει το αζερικό φυσικό αέριο και κυρίως εκείνο από το Τουρκμενιστάν, με το οποίο η Κομισιόν έχει ξεκινήσει διαπραγματεύσεις από τον Σεπτέμβρη του 2011, οι οποίες θα καθορίσουν τις βάσεις της συμφωνίας για τον Αγωγό της Κασπίας, δίχως καμία επιφύλαξη για τις συνεχείς παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στις δύο χώρες.

Το φυσικό αέριο του Τουρκμενιστάν είναι εκείνο που θα έδινε νόημα στον Νότιο Διάδρομο. Ένα τεράστιο ενεργειακό έργο, ανάμεσα στα μεγαλύτερα στον κόσμο, που περιλαμβάνει διάφορα σχέδια: από την ανάπτυξη του δευτέρου σταδίου του Σχεδίου Σαχ Ντενίζ στο Αζερμπαϊτζάν, τον διπλασιασμό του Αγωγού Νοτίου Καυκάσου, μέχρι την κατασκευή δύο τεράστιων έργων χιλιάδων χιλιομέτρων: τον Αγωγό Trans Anatolian (TANAP) και τον Αδριατικό Αγωγό (TAP), με τον τελευταίο να περνάει από την Ελλάδα, την Αλβανία και την Ιταλία. Σχέδια για τα οποία δεν δημοσιεύτηκε το συνολικό κόστος, αλλά οι επενδυτές πρέπει να πάρουν οριστική απόφαση μέχρι το τέλος του 2013. Εξάλλου, στην περίπτωση του TAP η διεθνής συμφωνία αναφέρεται στη Host Government Agreement που η Ελλάδα και η Αλβανία θα πρέπει να υπογράψουν με τους επενδυτές. Με άλλα λόγια, συμφωνίες για τις επενδύσεις που μπορεί να αποδειχθούν ότι αντιστοιχούν με απώλεια εθνικής κυριαρχίας όσον αφορά τους όρους-παγίδα που θα επιβληθούν, ώστε να αποφευχθούν τυχόν νομοθετικές τροποποιήσεις που ενδέχεται να αποδειχθούν επιζήμιες για τους επενδυτές. Εκ των πραγμάτων πρέπει να επικυρωθούν, καθώς απουσιάζει ο δημόσιος διεξοδικός διάλογος, που θα επέτρεπε στις χώρες αυτές να εκτιμήσουν επακριβώς το κόστος και τα οφέλη που θα επιφέρει ετούτο το σχέδιο.

Τα «ομόλογα έργου»

Η πρωτοβουλία που θα διευθύνει αυτό το μεγαλεπήβολο σχέδιο επενδύσεων είναι η Connecting Europe Facility (CEF) διαμέσου του νέου χρηματοοικονομικού μηχανισμού Europe 2020 Project Bond (PBI) και του Project Bond Credit Enhancement (PBCE). Η Κομισιόν, διαμέσου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, θέτει στη διάθεση της CEF 29,3 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 5,1 δισεκατομμύρια στον τομέα της ενέργειας.

Υποδομές που εμφανίζονται σαν «χρηματοδοτούμενες από ιδιωτικά κεφάλαια», στην πραγματικότητα στοχεύουν να επωφεληθούν από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό των ομολόγων έργου και, συνεπώς, από τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων που θα στοχεύει στη βελτίωση της αποτίμησης των ομολόγων τα οποία πουλήθηκαν στις χρηματοπιστωτικές αγορές και θα προσφέρει υψηλά κέρδη στους θεσμικούς επενδυτές, σ’ ένα πλαίσιο που θα διευκολύνει τη «χρηματιστικοποίηση» των υποδομών μέχρι την κατασκευή.

Μια επιχείρηση που αγορές και πολυεθνικές (που ήδη εξαρτώνται από τις αγορές) προσπαθούν να μας πουλήσουν σαν κάτι το οποίο θα έχει σχέση με την εξασφάλιση ενέργειας και δεν δημιουργεί χρέη… είμαστε βέβαιοι όμως; Αρκεί να κοιτάξουμε το Σχέδιο Castor στην Ισπανία για να αντιληφθούμε ότι μάλλον δεν είναι έτσι. Εδώ, η κυβέρνηση της Μαδρίτης ζήτησε τη βοήθεια της Κομισιόν για να προωθήσει την κατασκευή ενός σταθμού αποθήκευσης φυσικού αερίου στα ανοιχτά των ακτών της Βαλένθια. Ένα σχέδιο που ήδη χρηματοδοτούσε η ισπανική τράπεζα Σανταντέρ με δάνεια ύψους 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Το κόστος αυξήθηκε και με την κρίση η κοινοπραξία Escal UGS δεν κατάφερε να εξασφαλίσει κι άλλη χρηματοδότηση. Χάρη στην BEI και στον μηχανισμό Project Bond Credit Enhancement, τον Ιούλιο το χρέος ξαναπουλήθηκε στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ανεβάζοντάς το σε λίγες μέρες σε 1,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Η πίστωση 200 εκατομμυρίων ευρώ που χορήγησε η BEI επέτρεψε στα ομολογιακά δάνεια να αναβαθμίσουν την αποτίμηση αξίας σε ΒΒΒ+ και να πουληθούν σε λίγες μέρες σε ασφάλειες, σε αποθεματικά ασφαλιστικών ταμείων, σε δημόσιες τράπεζες όπως η BEI που αγόρασε ομόλογα 300 εκατομμυρίων ευρώ. Οι εργασίες κατασκευής συνεχίστηκαν μέχρι τις 26 Σεπτεμβρίου, όταν η κυβέρνηση αναγκάστηκε να σταματήσει τις εργασίες ύστερα από μια εκατοστή σεισμικών δονήσεων ύψους μέχρι 4,2 της κλίμακας Ρίχτερ. Λίγα χιλιόμετρα από τον σταθμό αποθήκευσης βρίσκονται τρεις σταθμοί παραγωγής πυρηνικής ενέργειας —Ascó Ι, ΙΙ και ο Vandellòs ΙΙ— και μια διαρροή φυσικού αερίου θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για την περιοχή.

Με το κλείσιμο του συγκεκριμένου σταθμού, μαθεύτηκαν οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας που είχε υπογράψει η ισπανική κυβέρνηση ήδη από το 2008, αλλά και η νέα συμφωνία για την έκδοση των ομολόγων έργου. Αποκαλύφθηκε ότι η ευρωπαϊκή παρέμβαση στόχευε εξολοκλήρου να διαφυλάξει τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων, τις ασφάλειες και τις τράπεζες που αγόρασαν τα ομόλογα, κι αυτή που θα πλήρωνε είναι η ισπανική κυβέρνηση, η οποία θα δει να αυξάνεται δραματικά το δημόσιο χρέος της. Κάτι που οι νομικοί της Μαδρίτης προσπαθούν να αποφύγουν, ζητώντας την ακύρωση του άρθρου 14 της συμφωνίας, που επιτρέπει στις εταιρείες να παρατήσουν το σχέδιο στην περίπτωση που μεσολαβήσουν «εξωτερικά συμβάντα» και υποχρεώνει την ισπανική κυβέρνηση να επαναγοράσει όλα τα ποσοστά της επένδυσης και να εγγυηθεί στους κατέχοντες το χρέος, δηλαδή τα ομόλογα που πουλήθηκαν τον Ιούλιο.

Ένα ζήτημα που κατήγγειλαν εκατοντάδες ισπανικές οργανώσεις, οι οποίες έστειλαν επιστολές στην BEI και στην Κομισιόν ζητώντας τον επανέλεγχο του μηχανισμού Europe 2020 Project Bond: είμαστε βέβαιοι ότι δεν θα δημιουργήσει χρέη; Και η επίσπευση αυτών των χρηματοδοτούμενων σχεδίων είναι όντως καλή ιδέα;

Ερωτήσεις καθ’ όλα δίκαιες, τις οποίες οφείλουμε να συλλογιστούμε, προτού καταπιούμε το αγκίστρι των αγορών…

ELENA GEREBIZZA

Re:Common, Ιταλία

http://www.recommon.org/eng/

Μετάφραση: Γιώργος Κασαπίδης 

Advertisements