µια πρωτοβουλία συνεργασίας για το νερό

PHOTO-24Μια δυναµική Πρωτοβουλία µε τίτλο «Συµµαχία για το νερό» φαίνεται να έχει καταφέρει, µέσα από την ανταλλαγή απόψεων και εµπειριών, πολιτικών και προβληµατισµών και µε τη συµµετοχή Ελλήνων και Γερµανών εµπειρογνωµόνων, να προσδιορίσει µε αξιοπιστία τα κυριότερα ζητήµατα διαχείρισης του αστικού νερού στη χώρα µας και να αναζητήσει εφαρµόσιµες λύσεις, κύρια στους άξονες των πολιτικών διαχείρισης, της επίλυσης τεχνικών προβληµάτων και της αξιοποίησης νέων τεχνολογιών και τέλος στα σηµαντικά ζητήµατα ενηµέρωσης, διαβούλευσης και συµµετοχικών διαδικασιών των πολιτών-χρηστών. Επόµενο βήµα η ανάδειξη και σταδιακή εφαρµογή των προτεινόµενων µέτρων σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Για το σκοπό αυτό συνεργάζονται τους τελευταίους µήνες οι κύριοι συντελεστές της Πρωτοβουλίας, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS, το Δίκτυο Ελληνικών Πράσινων Πόλεων (ΔΕΠΠ) και το Ίδρυµα Χάινριχ Μπελ στην Ελλάδα, ενώ την Πρωτοβουλία υποστηρίζουν θερµά τόσο επιµέρους Δηµοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) της χώρας όσο και η Ένωσή τους (ΕΔΕΥΑ).

Επιστέγασµα των έως σήµερα δράσεων της Πρωτοβουλίας είναι η δηµιουργία του «Οδηγού Καλών Πρακτικών» για τη βιώσιµη διαχείριση του αστικού νερού, ο οποίος έχει τη µορφή εύχρηστου εγχειριδίου και επιχειρεί να εισφέρει ουσιαστικά και αξιοποιήσιµα αποτελέσµατα και να αποτελέσει ένα χρήσιµο εργαλείο για τους Οργανισµούς Ύδρευσης της τοπικής αυτοδιοίκησης για µια δηµόσια, ολοκληρωµένη, ορθολογική και βιώσιµη διαχείριση του αστικού νερού. Περιλαµβάνει 4 βασικές ενότητες, οι οποίες αναφέρονται σε α) µεθοδολογίες επικοινωνιακής προσέγγισης των χρηστών, β) τεχνικές διαχείρισης, γ) χρηµατοδοτικά εργαλεία και δ) πολιτικές διαχείρισης, πάντα µε άξονα το αστικό νερό.

Η σκοπιµότητα της συγκεκριµένης πρωτοβουλίας, και ειδικότερα της δηµιουργίας του εν λόγω Οδηγού, προήλθε από το γεγονός ότι η διαχείριση των υδατικών πόρων για ύδρευση είναι περισσότερο από κάθε άλλη φορά προβληµατική µε πολλά, µεγάλα και σύνθετα προβλήµατα. Ειδικότερα, η αλόγιστη χρήση και κατασπατάληση, η µόλυνση και ρύπανση έχουν σαν αποτέλεσµα τη συνεχή µείωση των διαθέσιµων ποσοτήτων, την ποιοτική υποβάθµισή τους, την ανάγκη µεταφοράς υδατικών πόρων από µεγάλες αποστάσεις µε µεγάλο περιβαλλοντικό αλλά και οικονοµικό κόστος. Η έλλειψη πολλές φορές πολιτικής διαχείρισης και ολοκληρωµένου διαχειριστικού σχεδίου, οι διαρροές, η αντίληψη ότι «έχουµε πολύ και ανεξάντλητο νερό», η µη ορθή τιµολογιακή πολιτική, η εξάντληση υδατικών αποθεµάτων (νησιώτικη Ελλάδα), η εποχιακή κατανάλωση και τέλος η έλλειψη ενηµέρωσης και συµµετοχικών διαδικασιών µε τους πολίτες-χρήστες, είναι µερικά από τα προβλήµατα που καθιστούν προβληµατική τη διαχείριση της ύδρευσης στις πόλεις της Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτό, θεωρήθηκε από τους συντελεστές της πρωτοβουλίας επιτακτική ανάγκη να επέµβουν άµεσα, σχεδιάζοντας και προωθώντας µια νέα αντίληψη στη βιώσιµη διαχείριση του αστικού νερού και µια νέα πολιτική και κουλτούρα στη χρήση του νερού ύδρευσης, η οποία κερδίζει συνεχώς νέους υποστηριχτές, τόσο σε θεσµικό – διοικητικό επίπεδο, όσο και στους πολίτες- χρήστες.

Η έλλειψη ορθολογικού και κεντρικού σχεδιασµού στη διαχείριση των υδάτων στη χώρα µας και η µη δηµιουργία του φορέα εκείνου που θα εκπονήσει ένα εθνικό σχέδιο διαχείρισης των υδάτων, που θα εξειδικεύεται σε κάθε υδατικό διαµέρισµα ανάλογα µε τις τοπικές συνθήκες και ταυτόχρονα θα ελέγχει την εφαρµογή του, αποτελεί σε µεγάλο βαθµό ευθύνη της κεντρικής εξουσίας. Σε τοπικό επίπεδο, οι ΔΕΥΑ ανταποκρίνονται σε γενικές γραµµές στις θεσµικές τους υποχρεώσεις. Ωστόσο, δεν είναι λίγες οι περιοχές στις οποίες εντοπίζονται ζητήµατα επάρκειας και ποιότητας νερού, ενώ υπολείπονται σηµαντικά στην εφαρµογή ενός ολοκληρωµένου σχεδίου ορθολογικής χρήσης και διαχείρισης της ζήτησης αντί της προσφοράς. Πέραν των παραπάνω, βάσει του Νόµου Καλλικράτη, οι ΔΕΥΑ έχουν πλέον αρµοδιότητα για πολύ περισσότερους τ. Δήµους, οι οποίοι εκτείνονται συχνά σε αγροτικές περιοχές, όπου όµως δεν υπήρχαν αντίστοιχες υπηρεσίες, γεγονός που δυσχεραίνει το έργο τους. Για παράδειγµα, σε περιπτώσεις που επιχείρησαν να εναρµονίσουν την τιµολογιακή πολιτική σε σύντοµο χρονικό διάστηµα, χωρίς το απαραίτητο χρονικό περιθώριο µετάβασης που θα τους επέτρεπε να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα δεδοµένα και να ενηµερώσουν σχετικά τους πολίτες, συνάντησαν σθεναρές αντιθέσεις. Σηµαντικές διαφοροποιήσεις εντοπίζονται και µεταξύ των ίδιων των ΔΕΥΑ, ανάλογα µε την περιοχή και τη δυναµική και στελεχιακή υπόσταση της ίδιας της επιχείρησης.

Κοινός τόπος όλων των συζητήσεων της Πρωτοβουλίας είναι ο δηµόσιος χαρακτήρας του νερού, ως αναγκαίος όρος για την περιβαλλοντικά ορθή και κοινωνικά δίκαιη διαχείρισή του. Παράλληλα, και υπό το κράτος των δροµολογούµενων ιδιωτικοποιήσεων, επισηµάνθηκε ότι η βιώσιµη διαχείριση του νερού δεν µπορεί σε καµιά περίπτωση να συνάδει µε την ιδιωτικοποίησή του, καθώς οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που λειτουργούν µε κύριο στόχο το κέρδος και όχι την αειφορία του πόρου, δεν προωθούν πολιτικές και πρακτικές όπως τη µείωση της κατανάλωσης ή την αποκατάσταση διαρροών, που αντίκεινται τελικά στην κερδοφορία τους. Εκπρόσωποι ΔΕΥΑ και ΕΔΕΥΑ εξέφρασαν µε επίταση τον προβληµατισµό τους για την «επόµενη µέρα» σε θέµατα χρηµατοδότησης τη νέα προγραµµατική περίοδο. Βασικό συµπέρασµα της πρωτοβουλίας είναι, επίσης, το κρίσιµο έλλειµµα ενηµέρωσης των πολιτών για θέµατα που άπτονται της διαχείρισης των υδατικών πόρων και κατ’ επέκταση συµµετοχικής κουλτούρας για τη λήψη σχετικών αποφάσεων. Κοινή διαπίστωση, τέλος, αποτελεί η αναγκαιότητα συνέχισης δυναµικών δράσεων και ανοιχτών πρωτοβουλιών, όπως η «Συµµαχία για το νερό», µε χρηµατοδότηση της ίδιας της πολιτείας.

Η Συµµαχία αυτή, όπως έχει διαµορφωθεί, µπορεί να αποτελέσει την αφετηρία αποτελεσµατικής Σύµπραξης µεταξύ Δηµόσιων Φορέων, καθώς δόθηκε η δυνατότητα σε ελληνικούς και γερµανικούς δηµόσιους/δηµοτικούς φορείς να ανταλλάξουν εµπειρία και τεχνογνωσία µε ένα συστηµατικό τρόπο και να πραγµατοποιηθεί σύνθεση της αποσπασµατικής πληροφορίας σε ένα εγχειρίδιο καλών πρακτικών. Είναι ενδεικτικό, ότι το συγκεκριµένο µοντέλο διαχείρισης, που αφορά ουσιαστικά στην εκπαίδευση και ανάπτυξη του εργατικού δυναµικού των οργανισµών, στην τεχνική υποστήριξη, στη βελτίωση της αποτελεσµατικότητας, αλλά και της συµµετοχής των χρηστών, καθώς και σε ζητήµατα χρηµατοδότησης, φαίνεται να κερδίζει ολοένα έδαφος στη Ευρώπη και διεθνώς. Βασικό πλεονέκτηµα του µοντέλου αυτού είναι ότι κανένας από τους συµπράττοντες οργανισµούς δεν έχει ως στόχο το άµεσο ή έµµεσο κέρδος, αλλά τη βιώσιµη διαχείριση και ανάπτυξη του πόρου.

Στην κατεύθυνση αυτή, το Δίκτυο Μεσόγειος SOS, που είναι και ο εµπνευστής της πρωτοβουλίας, αναγνωρίζοντας την ανάγκη ύπαρξης ενός στρατηγικού σχεδιασµού για τη διατήρηση και ανάπτυξη της καλής οικολογικής κατάστασης όλων των υδατικών σωµάτων της χώρας, από την πρώτη ηµέρα ίδρυσής του, µέσα από εκστρατείες ενηµέρωσης και ευαισθητοποίησης, προγράµµατα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, έρευνες, συνέδρια και ηµερίδες, ειδικές εκδόσεις και περιοδικά, δηµιουργία ειδικής ιστοσελίδας κ.λπ., προσπαθεί να ενηµερώσει πολίτες και φορείς, για την ορθή και βιώσιµη διαχείριση του νερού. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η παράλληλη πρωτοβουλία «Ας συζητήσουµε για το νερό» (www.medsos.gr/platform) µε τη δηµιουργία πλατφόρµας διαβούλευσης στην οποία η οργάνωση καταθέτει τις προτάσεις της για το δηµόσιο χαρακτήρα και τις πολιτικές διαχείρισης των υδατικών πόρων και καλεί τους ενδιαφερόµενους φορείς σε ανοιχτό διάλογο για το νερό.

ΚΛΕΙΩ ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΥ

Υπεύθυνη Υδατικών Πόρων, Δίκτυο Μεσόγειος SOS

Advertisements