διάλογοι: για τους βοσκοτόπους και τα δάση

PHOTO-29

ΠΕΤΡΟΣ ΚΑΚΟΥΡΟΣ

Δασολόγος, µέλος του Τµήµατος Περιβάλλοντος του ΣΥΡΙΖΑ

Στην Ελλάδα έχουµε τέσσερις κατηγορίες λιβαδιών που ασκείται εκτατική κτηνοτροφία: Στα ποολίβαδα εκτρέφονται κυρίως πρόβατα και βοοειδή, στα θαµνολίβαδα και φρυγανολίβαδα κυρίως αίγες, ενώ στα δασολίβαδα όλα.

Μια ιδιαιτερότητα των λιβαδιών της Ελλάδας και της υπόλοιπης Μεσογείου είναι ότι αποτελούν δυναµικά συστήµατα, που χωρίς βόσκηση έχουν την τάση να επιστρέφουν στην αρχική τους κατάσταση, να γίνονται δάση. Φυσικά, σε πολλά από αυτά η κατάσταση του εδάφους, αλλά και η συνεχόµενη διαχείρισή τους για κτηνοτροφικούς λόγους, δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο. Με όλα αυτά όµως δηµιουργείται και η µεγάλη ποικιλία στο τοπίο και αυξάνεται η βιοποικιλότητα των οικοσυστηµάτων.

Αν αυτά είναι γνωστά στους Έλληνες λιβαδοπόνους και κτηνοτρόφους, δεν είναι καθόλου γνωστά στους ευρωπαίους γραφειοκράτες. Διότι αφενός στις χώρες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης τα χαρακτηριστικά της κτηνοτροφίας είναι διαφορετικά, αλλά κυρίως επειδή καµία ελληνική κυβέρνηση δεν έκανε τον κόπο να τους εξηγήσει τις ελληνικές ιδιαιτερότητες, ώστε έγκαιρα να προβλεφθούν λύσεις. Το µόνο που ενδιέφερε τις ελληνικές κυβερνήσεις ήταν να κάνουν τσαπατσουλιές για να µην µειώνονται οι επιδοτήσεις, χωρίς να ασχολούνται στα σοβαρά µε τη διαχείριση των λιβαδιών και την ασκούµενη σε αυτά εκτατική κτηνοτροφία.

Τα λιβάδια όµως δεν είναι µόνο εκτάσεις εκτροφής αγροτικών ζώων, έχουν και τεράστια σηµασία για τη βιοποικιλότητα και τη διαχείριση των υδατικών πόρων. Συνεπώς, η διαχείριση των λιβαδιών απαιτεί σχεδιασµό, προετοιµασία για την αντιµετώπιση έκτακτων καταστάσεων, διεπιστηµονική συνεργασία και συνεχή συντονισµό µεταξύ διαφόρων υπηρεσιών και φορέων της διοίκησης. Αυτά υλοποιούνται σε µικρό βαθµό στην Ελλάδα και για το λόγο αυτό συχνά η χώρα τρέχει πίσω από τις εξελίξεις, όπως έγινε τον τελευταίο χρόνο µε τα δικαιώµατα βόσκησης.

Ορισµένες προτάσεις ως συµβολή στο διάλογο που ανοίγει για την αειφορική παραγωγική ανασυγκρότηση του τοµέα:

• Η βόσκηση αγροτικών ζώων αποτελεί µια από τις περιβαλλοντικές υπηρεσίες που προσφέρουν τα λιβάδια, κρίσιµη για τα ίδια τα οικοσυστήµατα, την οικονοµία της υπαίθρου και την εθνική οικονοµία. Η διαχείριση τους δεν µπορεί να αποκοπεί από τη διαχείριση των υπόλοιπων φυσικών οικοσυστηµάτων, δηλαδή των δασών, των υγροτόπων κ.λπ. και είναι σκόπιµο να αποτελεί µέρος της ολοκληρωµένης διαχείρισης του συνόλου των εκτάσεων µε φυσική βλάστηση από τη Δασική Υπηρεσία, στο πλαίσιο µιας εκσυγχρονισµένης δασικής νοµοθεσίας και µε γενναία ενίσχυση.

• Προκειµένου να µπορεί να γίνει αξιόπιστος σχεδιασµός είναι απαραίτητη η διενέργεια απογραφής λιβαδικών πόρων σε επίπεδο περιφερειακών ενοτήτων, που θα διακρίνει τους τέσσερις λιβαδικούς τύπους, θα εκτιµά την καταλληλότητά τους για βόσκηση και τη βοσκοϊκανότητά τους.

• Εκπόνηση λιβαδοπονικών σχεδίων διαχείρισης σε συνεργασία µε τους κτηνοτρόφους κάθε περιοχής, τα οποία µε βάση τα στοιχεία της απογραφής, θα καθορίζουν το είδος και των αριθµό των αγροτικών ζώων, τα µέτρα βελτίωσης-αποκατάστασης των λιβαδικών εκτάσεων, τα τεχνικά έργα που ενδεχοµένως είναι αναγκαία, τα µέτρα προστασίας της βιοποικιλότητας, τα µέτρα προστασίας του εδάφους κ.λπ. (…)

Κρίσιµα προαπαιτούµενα για την ανασυγκρότηση του τοµέα είναι:

• Η προστασία του δηµόσιου χαρακτήρα των λιβαδικών εκτάσεων. Ο υφιστάµενος έλεγχος του µεγαλύτερου ποσοστού λιβαδιών από το Δηµόσιο ή άλλους οργανισµούς δηµοσίου συµφέροντος όπως οι ΟΤΑ, δίνει τη δυνατότητα χάραξης ενιαίων πολιτικών για την οικολογική ανασυγκρότηση της εκτατικής κτηνοτροφίας και τη διατήρηση της φύσης, µε κριτήριο τις ανάγκες των πολλών όχι µόνο σήµερα αλλά και στο µέλλον.

• Η προστασία των εκτάσεων αυτών από αλλαγές χρήσεων που δεν εξυπηρετούν το δηµόσιο συµφέρον και µόνο µετά από ευρεία διαβούλευση µε τις τοπικές κοινωνίες.

Η Ελλάδα διαθέτει επαρκείς εκτάσεις για την εκτατική κτηνοτροφία και την παραγωγή υψηλής διατροφικής αξίας προϊόντων, εφόσον αυτή οργανωθεί αειφορικά, αξιοποιώντας τόσο την παραδοσιακή όσο και την επιστηµονική γνώση.

 

ΝΑΤΑΣΑ ΒΑΡΟΥΧΑΚΗ

Δασολόγος, Μέλος ΔΣ της Πανελληνίας Ένωσης Δασολόγων Δηµοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΔΔΥ)

Σε ένα ν/σ που διαπνέεται από µια ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική, το ΥΠΕΚΑ, το Υπουργείο που τελικώς θα µείνει στην ιστορία ως το Υπουργείο ΠΕριβαλλοντικής ΚΑταστροφής, συγκεντρώνει σε έναν νόµο όλες τις δασοκτόνες διατάξεις που εισήχθησαν τα τελευταία χρόνια ενώ παράλληλα εισάγει και νέες, αποκαλύπτοντας το διαχρονικό έγκληµα υπό τον τίτλο: το δάσος και το φυσικό περιβάλλον ως πεδίο κερδοφορίας µεγάλων επιχειρηµατικών συµφερόντων που δραστηριοποιούνται στον τοµέα της ενέργειας, των ορυκτών πόρων, του τουρισµού, του real estate και όπου δη.

Ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις µε γήπεδα γκολφ, επιχειρηµατικά πάρκα, βιοµηχανικές εγκαταστάσεις ως και πίστες µότο κρος, είναι λίγες από τις επεµβάσεις που κατά το ΥΠΕΚΑ επιτρέπονται ακόµα και εντός ευαίσθητων οικοσυστηµάτων όπως οι περιοχές NATURA, αδιαφορώντας για τον ρόλο των δασών τόσο στην οικολογική ισορροπία όσο και στον πρωτογενή τοµέα παραγωγής.

Αντιµετωπίζοντας λοιπόν, τα φυσικά χερσαία οικοσυστήµατα ως οικόπεδα προς εκµετάλλευση, αποσπασµατικές διατάξεις για έναν από τους σηµαντικότερους κλάδους του πρωτογενούς τοµέα παραγωγής, την ορεινή εκτατική κτηνοτροφία, µόνο ως εµπαιγµός µπορεί να εκληφθούν, αφού οι λοιπές επεµβάσεις που σχεδιάζονται εκτός από την υποβάθµιση που θα επιφέρουν, είναι ευθέως ανταγωνιστικές µε κάθε µορφή αειφορικής διαχείρισης του δασικού µας κεφαλαίου, συµπεριλαµβανοµένης και της ορεινής κτηνοτροφίας.

Παρόλ’ αυτά  ας επιχειρήσουµε να ακτινογραφήσουµε τις προτεινόµενες διατάξεις σχετικά µε τη ρύθµιση της βοσκής στην δηµόσιες εκτάσεις, θεωρώντας ότι αυτές θα παραµείνουν βοσκήσιµες και δεν θα µετατραπούν σε γήπεδα γκολφ και ότι η ορεινή κτηνοτροφία θα διαφυλαχθεί και δεν θα εξοβελιστούν οι κτηνοτρόφοι από τις εκτάσεις που παραδοσιακά βόσκονταν προκειµένου να εγκατασταθεί ένα επιχειρηµατικό πάρκο, πράγµα που δεν διαφαίνεται βέβαια στο σχετικό σχέδιο νόµου.

Η βοσκή, ως χρήση που παραδοσιακά ασκείται επί των φυσικών χερσαίων οικοσυστηµάτων, πρέπει να οργανώνεται χωρικά και χρονικά στα πλαίσια µιας αειφορικής διαχείρισης του όλου φυσικού οικοσυστήµατος. Κατά συνέπεια ο ορισµός των βοσκήσιµων εκτάσεων δεν µπορεί να γίνει χωρίς την προϋπόθεση κατάρτισης διαχειριστικών σχεδίων για το σύνολο των δασικών και φυσικών οικοσυστηµάτων, βάσει των οποίων θα χωροθετούνται όλες οι οικολογικά συµβατές χρήσεις ανάλογα µε τις κοινωνικές ανάγκες και µε τις δυνατότητες του φυσικού αυτού πόρου.

Αντίθετα χωρίς κανένα επιστηµονικό κριτήριο, στο άρθρο 103 του ν/σ µε τον παραπλανητικό τίτλο “Δασικά οικοσυστήµατα: Ορισµοί, µέτρα προστασίας, ανάπτυξης και διαχείρισης”, ο ορισµός των βοσκήσιµων γαιών ανατίθεται σε ένα αµφίβολου κύρους σύστηµα “αναγνώρισης αγροτεµαχίων”, κοινώς “µε το µάτι”.

Παράλληλα, ως φύλλο συκής σε µια επιστηµονικοφανή προσέγγιση, προβλέπεται σχέδιο διαχείρισης των “βοσκοτόπων” (στην περίπτωση που δεν γίνουν γήπεδα γκολφ), από κάποιες κτηνοτροφικές οργανώσεις (ποιες άραγε; µε ποια επιστηµονικά εχέγγυα;) παρακάµπτοντας για άλλη µια φορά τον επίσηµο κρατικό φορέα, τη Δασική Υπηρεσία που από υπερασπιστής και διαχειριστής των δασικών οικοσυστηµάτων προς όφελος της κοινωνίας, εκφυλίζεται απροκάλυπτα σε υπηρεσία-σφραγίδα.

Προφανώς, τόσο λόγω του συγκεκριµένου άρθρου όσο και του συνόλου των διατάξεων, το ν/σ για τα δασικά οικοσυστήµατα, δεν µπορεί καν να υπερασπιστεί τον τίτλο του. Η σπουδή µε την οποία οι εµπνευστές του αντιµετωπίζουν την εκχώρηση δηµόσιας δασικής γης στα µεγάλα επιχειρηµατικά συµφέροντα, υπονοµεύοντας κάθε έννοια βιώσιµης ανάπτυξης και παραγωγικής ανασυγκρότησης και η αποσπασµατική και αντιεπιστηµονική προσέγγιση του θέµατος της βοσκής, δεν αφήνουν καµία αµφιβολία για τις προτεραιότητες της Κυβέρνησης.

Όµως, η ασκούµενη τόσα χρόνια πολιτική για το περιβάλλον και την αγροτική ανάπτυξη, έχει ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της, µε την κατάρρευση της αγροτικής οικονοµίας και τις επενδύσεις τύπου Σκουριών. Η ανατροπή της είναι καθήκον και προτεραιότητα για την αειφορική ανάπτυξη της υπαίθρου, προς όφελος των κατοίκων της και της κοινωνίας γενικότερα.

 

Advertisements

One thought on “διάλογοι: για τους βοσκοτόπους και τα δάση

  1. Παράθεμα: Διάλογοι: για τους βοσκοτόπους και τα δάση | Δασαρχείο

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.