χαλυβουργία στον Τάραντα: περιβαλλοντική καταστροφή και εκμετάλλευση

PHOTO-32Η ιστορία του εργοστασίου χαλυβουργίας Riva – το μεγαλύτερο στην Ευρώπη – , του ομίλου ILVA στο Taranto της Ιταλίας, είναι μια πολύχρονη ιστορία με δικαστικές διαμάχες, καταδίκες, περιβαλλοντική καταστροφή, διαφθορά, εκμετάλλευση εργαζομένων και ανθρώπινα θύματα.

Το εργοστάσιο χάλυβα καλύπτει το 45% της ζήτησης στην Ιταλία και απασχολεί χιλιάδες εργαζόμενους. Ταυτόχρονα αποτελεί πηγή ρύπανσης και αιτία ασθενειών, θανάτων και περιβαλλοντικής καταστροφής.

Το 2002, ο όμιλος ILVA παρήγαγε το 31% των συνολικών εκπομπών διοξινών στην Ιταλία. Σύμφωνα με περιβαλλοντικές οργανώσεις αυτό το ποσοστό 2005 ανήλθε στο 90% στην Ιταλία και το 8.8% των διοξινών που εκπέμπονται στην Ευρώπη. Οι κάτοικοι του Taranto εισέπνεαν 2.7 τόνους μονοξείδιο του άνθρακα και 58 τόνους διοξείδιο του άνθρακα το χρόνο. Το Taranto χαρακτηρίστηκε ως περιοχή υψηλού περιβαλλοντικού κινδύνου από το Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 1986 και από το ιταλικό υπουργείο περιβάλλοντος το 1991. Σύμφωνα με την ιταλική κυβέρνηση το ποσοστό θανάτων από καρκίνο στην περιοχή ήταν 15% πάνω απ΄τον εθνικό μέσο όρο, ενώ για τον καρκίνο του πνεύμονα 30% υψηλότερα απ΄το μέσο όρο. Επιστημονική έρευνα αποκάλυψε ότι το μητρικό γάλα στην περιοχή του Taranta παρουσιάζει συγκεντρώσεις διοξινών τρεις φορές πάνω απ΄το επιτρεπόμενο όριο.

Για περισσότερα από 50 χρόνια το εργοστάσιο χαλυβουργίας αποτελούσε πηγή μόλυνσης για εργαζόμενους και κατοίκους του Taranta και της ευρύτερης περιοχής, απειλώντας όχι μόνο τη δημόσια υγεία αλλά και άλλες οικονομικές δραστηριότητες όπως αλιεία, γεωργία και κτηνοτροφία. Κάποιες δραστηριότητες απαγορεύτηκαν λόγω ρύπανσης κυρίως από διοξίνες. Για παράδειγμα, η βόσκηση απαγορεύτηκε σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων από το εργοστάσιο, ενώ χιλιάδες ζώα που παρουσίασαν υψηλά επίπεδα διοξινών, θανατώθηκαν. Οι καλλιεργητές μυδιών στον κόλπο του Taranta, αναγκάστηκαν να μεταφέρουν τις καλλιέργειές τους σε μεγάλη απόσταση λόγω ρύπανσης του κόλπου.

Διάταγμα που εξέδωσε ο κυβερνήτης της Απουλία, καλεί την εταιρεία να σεβαστεί τα θεσμοθετημένα ευρωπαϊκά όρια εκπομπών, γεγονός που σήμαινε την επένδυση τουλάχιστον 1 δις ευρώ σε τεχνολογικό εξοπλισμό περιορισμού τη εκπομπών διοξίνης και αιωρουμένων σωματιδίων από τις καμινάδες. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος, επί κυβέρνησης Μπερλουσκόνι ακύρωσε το εν λόγω διάταγμα.

Παύση εργασιών

Στις 26 Ιουλίου 2012, το δικαστήριο διατάζει την παύση εργασιών της κύριας παραγωγικής μονάδας της ILVA, μπλοκάροντας πρακτικά όλη την παραγωγική διαδικασία. Ταυτόχρονα διατάχθηκε ο κατ΄οίκον περιορισμός οχτώ στελεχών του ομίλου Riva – στον οποίο ανήκει το εργοστάσιο και άλλα πέντε στην Ιταλία. Οι κατηγορίες είναι ανατριχιαστικές. Κατηγορούνται για κατά συρροή και με πρόθεση, απόθεση τοξικών ουσιών επικίνδυνων για την ανθρώπινη υγεία, τη χλωρίδα και την πανίδα. Κατηγορούνται για εσκεμμένη καταστροφή, εσκεμμένη έλλειψη μέτρων ασφαλείας για εργατικά ατυχήματα, δηλητηρίαση τροφών, βλάβη σε δημόσια αγαθά, ατμοσφαιρική ρύπανση, απόθεση επικίνδυνων ουσιών και διαφθορά. Ο δημόσιος κατήγορος υπολόγισε ότι 11.550 θάνατοι προκλήθηκαν από μόλυνση που προκάλεσε  η εταιρεία κατά τη διάρκεια της 7χρονης έρευνας. Οι εισαγωγές σε νοσοκομεία ανέρχονται στις 27.000.

Προς απάντηση στις κατηγορίες που του αποδίδονται, ο όμιλος Riva προβαίνει σε απολύσεις εργαζομένων και εκβιασμό της κυβέρνησης. Η στρατηγική αυτή είχε χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν με επιτυχία: τόσο ο Μάριο Μόντι όσο και η κυβέρνηση Λέττα, έχουν προβεί σε νομοθετικές πρωτοβουλίες που επέτρεψαν στο εργοστάσιο να συνεχίσει την παραγωγή και λειτουργία του, χωρίς καμία οικονομική συνέπεια για τους ιδιοκτήτες. Το πιο πρόσφατο δείγμα της εταιρικής αυτής στρατηγικής, ήρθε πριν λίγες μέρες  στις 11 Σεπτεμβρίου 2013, όταν η εταιρεία ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει την παραγωγή σε εφτά εργοστάσια ιδιοκτησίας της που δε σχετίζονται με την ILVA, και θα απολύσει 1400 εργαζόμενους. Μαζικές διαμαρτυρίες εργαζομένων οργανώθηκαν σε όλα τα εργοστάσια του ομίλου, κυρίως στη Βόρεια Ιταλία.

Ο στόχος του επιχειρηματικού ομίλου είναι σαφής: εκβιάζοντας την κυβέρνηση επιδιώκει άλλη μια νομοθετική ρύθμιση που θα παρέχει πρόσθετη ασπίδα ασφαλείας στις δραστηριότητές του. Η κυβέρνηση έχει ήδη υποσχεθεί οικονομική ενίσχυση για τους άνεργους της Riva, ενώ ο υφυπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης δήλωσε “ψάχνουμε τρόπους ώστε να συνεχιστεί η παραγωγή με τρόπο συμβατό προς τη δικαστική απόφαση”. Κατά κάποιο τρόπο αναζητείται λύση που να σώζει τόσο την εταιρεία όσο και τις θέσεις εργασίας – με τους όρους της Riva φυσικά.

Πρόσφατη δικαστική απόφαση αναγνωρίζει το γεγονός ότι η Riva απέτυχε να διασφαλίσει μέτρα ασφάλειας και να εκσυγχρονίσει το εργοστάσιο, προκαλώντας έτσι εκτεταμένη περιβαλλοντική ζημιά και έκθεση της δημόσιας υγείας σε εξαιρετικό κίνδυνο, και επιδικάζει πρόστιμο 2 δισ ευρώ ως αποζημίωση. Τόσο η τοπική αυτοδιοίκηση όσο και η κεντρική κυβέρνηση δεσμεύτηκαν ότι θα προσφύγουν νομικά ενάντια στη δικαστική απόφαση.

Ομηροι εργαζόμενοι

Η περίπτωση της χαλυβουργίας του Taranta, αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα αδιέξοδων μοντέλων ανάπτυξης. Βιομηχανική δραστηριότητα που αποφέρει τεράστια κέρδη σε λίγους μεγαλοεπιχειρηματίες, οι οποίοι προκειμένου να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους παραβιάζουν κανονισμούς και νομοθεσία που αφορά στην προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των εργαζομένων και τη δημόσια υγεία. Κυβερνήσεις που προκειμένου να υπηρετήσουν τους επιχειρηματίες αλλάζουν κατά το δοκούν το νομικό πλαίσιο, θέτοντας σε κίνδυνο τους πολίτες. Εργαζόμενοι, όμηροι της οικονομικής κρίσης, που για το μεροκάματο στέκονται στο πλευρό της εταιρείας που τους εκμεταλλεύεται και τους χρησιμοποιεί ως ασπίδα ενάντια στις κοινωνικές αντιδράσεις που προκαλούν οι καταστροφικές τους δραστηριότητες.

ΜΑΙΡΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥ

Advertisements