το σχόλιο του μήνα

PHOTO-21Στα τέλη Αυγούστου, η είδηση της δωρεάς 5.000 ευρώ της Χρυσής Αυγής προς τον «Αρκτούρο» είχε προκαλέσει σοκ σε όσους ασχολούνται με τα οικολογικά και το χώρο των περιβαλλοντικών μη-κυβερνητικών οργανώσεων. Το ποσό –ευτυχώς– επιστράφηκε τελικά, ωστόσο στο δημόσιο διάλογο που ξεκίνησε τέθηκαν ορισμένα ζητήματα που άπτονται των σχέσεων των ΜΚΟ με το κράτος, τα κόμματα και τις πολιτικές λειτουργίες.

Το βασικό επιχείρημα των εκπροσώπων των ΜΚΟ για τη μη-αποδοχή της συγκεκριμένης δωρεάς εστίαζε στη διακηρυγμένη ανεξαρτησία των περιβαλλοντικών οργανώσεων «από τα κόμματα» (γενικώς). Είναι όμως σημαντικό λάθος να μπαίνουν αναλυτικά και ρητορικά στην ίδια κατηγορία η δολοφονική συμμορία της ΧΑ με τα πολιτικά κόμματα (αυτά που έχουμε). Διότι, αφενός αναβαθμίζονται και ξεπλένονται οι νεοναζί εμφανιζόμενοι σαν έγκυρη, αποδεκτή πολιτική επιλογή και αφετέρου αναπαράγεται έμμεσα και το διαδεδομένο «όλοι ίδιοι είναι»: πρώην και νυν κυβερνητικά λαμόγια, σαλιμπάγκοι τύπου Τζήμερου, παρακρατικοί, αλλά και τα αριστερά πολιτικά ρεύματα… όλα είναι «κόμματα» από τα οποία οι ΜΚΟ «δεν τα παίρνουν».

Οι αιτιάσεις των στελεχών των ΜΚΟ περί «ίσων» και απαράβατων αποστάσεων στις σχέσεις με κομματικούς – κρατικούς φορείς δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και αποτελούν μάλλον εξιδανικευμένες εικόνες: Όλα τα προηγούμενα χρόνια, μέσα από τη συμμετοχή σε επιτροπές κρατικών φορέων και συμβουλευτικά όργανα υπουργείων, μέσα από την τυπική ή άτυπη συνεργασία με διάφορους κομματικούς φορείς, ή μέσα από τη λήψη επιχορηγήσεων για την υλοποίηση συγκεκριμένων έργων και λειτουργιών δημόσιας πολιτικής, οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ δεν στάθηκαν μακριά από την επίσημη κρατική-πολιτική σφαίρα. Και υπό μια έννοια σωστά, αν έτσι εξυπηρετούνται καλύτερα οι διακηρυγμένοι σκοποί τους.

Το ζήτημα συνεπώς δεν είναι εάν σχετίζονται οι ΜΚΟ με τα κόμματα και το κράτος˙ το ζήτημα είναι πώς οριοθετείται –τυπικά και ουσιαστικά– αυτή η τεταμένη και αντιφατική σχέση κράτους, κομμάτων και ΜΚΟ. Οι ίδιες οι ΜΚΟ –επεκτείνοντας το περί «πλήρους ανεξαρτησίας από τα κόμματα» επιχείρημα– αξιώνουν να ρυθμίζουν μόνες «τα του οίκους τους», χωρίς την παραμικρή παρέμβαση του κράτους.

Προφανώς, τα προηγούμενα χρόνια του σφικτού εναγκαλισμού (μέχρις ασφυξίας) της κοινωνίας των πολιτών από το δικομματισμό, έχουν οδηγήσει τα στελέχη των ΜΚΟ να «φυσάνε και το χυλό», αποφεύγοντας να συζητήσουν κάθε πρόταση θεσμικών ρυθμίσεων για την αξιόπιστη καταγραφή, τους όρους λογοδοσίας, τη διαφάνεια στα οικονομικά τους. Στην πραγματικότητα, άρρητα, αξιώνουν από την πολιτεία να απέχει κάθε ρύθμισης που να τις αφορά και προτείνουν εναλλακτικά να αφεθούν «όλα τα λουλούδια να ανθίσουν» έως ότου ξεχωρίσει «η ήρα από το στάρι», οι αξιόλογες οργανώσεις από όσες λυμαίνονται το χώρο.

Προφανώς, από μια αριστερή και οικολογική σκοπιά, η ανεξαρτησία των οργανώσεων της κοινωνίας έναντι των κρατικών παρεμβάσεων είναι δημοκρατικά αυτονόητη και συνταγματικά κατοχυρωμένη. Αλλά, αυτό –ιδιαίτερα σήμερα που οι συστημικές αντιφάσεις των προηγούμενων χρόνων έχουν «σκάσει» με πάταγο– δεν αρκεί.

Οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ αποτελούν μια διακριτή κατηγορία οργανώσεων που έχουν ήδη μεγάλη προσφορά και σημαντικό ρόλο να διαδραματίσουν στο μέλλον για τη διαφύλαξη και διαχείριση του περιβάλλοντος.

Είναι καθήκον των ίδιων να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο δεσμεύσεων και κανόνων στη λειτουργία τους, του οποίου η εφαρμογή θα ελέγχεται στο δημόσιο χώρο και από όλη την κοινωνία. Ένα πλαίσιο που να ορίζει λ.χ. ασυμβίβαστα για τα μέλη των διοικήσεων και τα στελέχη των ΜΚΟ με κρατικές ή εταιρικές θέσεις, τους όρους συμμετοχής εκπροσώπων οργανώσεων σε δημόσιες επιτροπές διαβούλευσης ή διαχειριστικούς φορείς, δεσμεύσεις των ΜΚΟ για την τήρηση προωθημένων και σίγουρα μη επισφαλών εργασιακών σχέσεων, ή την υποχρέωση δημοσίευσης ελεγμένων οικονομικών στοιχείων για τους φορείς που διαχειρίζονται και δημόσιους πόρους.

Βέβαια, ένα τέτοιο πλαίσιο δεν μπορεί να επιβληθεί άνωθεν και εξωγενώς, αλλά να είναι αποτέλεσμα συλλογικών διαδικασιών των ίδιων των περιβαλλοντικών οργανώσεων. Ενα τέτοιο πλαίσιο ίσως χρειάζεται περισσότερο σήμερα. Αλλιώς, οι ΜΚΟ συλλήβδην κινδυνεύουν να σαρωθούν και αυτές από τη διάχυτη τάση ριζικής απαξίωσης των κοινωνικών και πολιτικών θεσμίσεων της «προ κρίσης» περιόδου.

Χ.Κ.

Advertisements