το σχόλιο του μήνα

PHOTO-11Υπάρχει ένα αγγλικό ρητό που λέει «πες στο κοινό κάτι που γνωρίζει ήδη και θα σε ευχαριστήσει για αυτό· πες του όμως κάτι καινούργιο και θα σε μισήσει». Αυτό το ρητό σκεφτόμουν καθώς έφευγα από την ομιλία της Ναόμι Κλάιν στο αντιεξουσιαστικό φεστιβάλ του B-fest στην Αθήνα πριν από περίπου ένα μήνα. Ένα πλήθος από μουρμουρητά περπατούσε δίπλα μου, φεύγοντας από το κατάμεστο προαύλιο, αντιδρώντας όχι για τη δίωρη, ίσως και τρίωρη ομιλία, αλλά για το θέμα της. Η Ναόμι Κλάιν δεν αναφέρθηκε, όπως αναμενόταν από ένα μεγάλο μέρος των παρευρισκόμενων, στο δόγμα του σοκ και το πώς εφαρμόζεται στην Ελλάδα, αλλά στη σχέση της κλιματικής αλλαγής με τον καπιταλισμό και τη δημόσια συμμετοχική διαχείριση και τον εργατικό έλεγχο ως τη μόνη διέξοδο από την κλιματική κρίση. Η ομιλία της όμως καταχωρήθηκε ως ανεπίκαιρη για τα προβλήματα της Ελλάδας από τους συντρόφους που βρέθηκαν στο B-fest. Η κλιματική αλλαγή, λέγανε τα μουρμουρητά, είναι ζήτημα που απασχολεί τους δυτικούς αστούς, όσους έχουν λύσει το βιοποριστικό τους πρόβλημα και ασχολούνται με τα συναφή με ΜΚΟ θέματα, δεν έχει αντίκρισμα σε μια χώρα που βάλλεται από ιδιωτικοποιήσεις, την κατάργηση των εργασιακών δικαιωμάτων και την αυξανόμενη φτώχεια.

Η αποτυχία αριστερής πρότασης ή/και κινηματικών διεκδικήσεων για τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας μέσης θερμοκρασίας και η αδυναμία κατανόησης της δυναμικής που θα μπορούσε να πάρει η αδιαμφισβήτητη διασύνδεση του καπιταλισμού και κλιματικής αλλαγής είναι δεδομένη. Ακόμα και όταν συζητάμε για το μέλλον που διεκδικούμε, η αναφορά στην κλιματική αλλαγή είναι ανύπαρκτη, παρολο που οδηγούμε με σιγουριά τον πλανήτη προς συνθήκες αντίξοες για τη διατήρηση της ζωής για την πλειοψηφία των έμβιων όντων, συμπεριλαμβανομένου και του είδους μας. Αναγνωρίζω πως όταν ξεκινώ να μιλώ ή να γράφω για τις επιπτώσεις της (ανθρωπογενούς) κλιματικής αλλαγής και για την άμεση αναγκαιότητα περιορισμού της, κατηγορούμαι ευθέως για κινδυνολογία· πώς αναφέρομαι σε κάτι μακρινό, σε κάτι που αφορά μόνο το Μπαγκλαντές και το Τουβαλού ή σε θεωρίες συνομωσίας για μυστικά κέντρα εξουσίας που δημιούργησαν το μύθο της κλιματικής αλλαγής για να κερδοφορήσουν (λες και περίμεναν αυτό).

Σίγουρα η κινδυνολογία δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελέσει το κύριο επιχείρημα για τα κοινωνικά κινήματα που συνδέουν τον καπιταλισμό με την κλιματική αλλαγή, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που τα κινήματα νερού δεν χρειάζονται ως επιχείρημα τη λειψυδρία και το φόβο της διακοπής της παροχής νερού για τον αγώνα ενάντια στην ιδιωτικοποίησή του. Η κλιματική αλλαγή είναι πρωτίστως ένα πολιτικό πρόβλημα, το οποίο σχετίζεται άμεσα με την ανισοκατανομή του πλούτου, την κοινωνική δικαιοσύνη και με τις τρέχουσες δομές παραγωγής και κατανάλωσης σε μια καπιταλιστική οικονομία. Ο καπιταλισμός όχι μόνο δε λαμβάνει υπόψη του το πεπερασμένο των φυσικών πόρων και τις επιπτώσεις από την υπερεκμετάλλευσή τους αλλά κερδοφορεί και απ’ αυτό μέσα από τη δημιουργία νέων αγορών, όπως συμβαίνει και με τον άνθρακα.

Γιατί λοιπόν η κλιματική αλλαγή πρέπει να είναι στην ατζέντα των κοινωνικών κινημάτων και ειδικά τώρα; Επειδή ουσιαστικά μόνο η αριστερά μπορεί να απαντήσει στην κλιματική κρίση και να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ζωής σε αυτόν τον πλανήτη (ζωής και όχι επιβίωσης), μέσα από αγώνες της για την κοινωνική δικαιοσύνη και ενάντια στην ανισοκατανομή του πλούτου και την οικονομία της αγοράς. Μια αριστερή πολιτική που δεν συνδέεται με δημόσιες (φευ) εξορύξεις υδρογονάνθρακων και δεν θυσιάζει τοπικές κοινωνίες για την παροχή ενέργειας αλλά προσβλέπει στη δημοκρατικοποίηση της ενέργειας και τη δημιουργία ενός εναλλακτικού μοντέλου οργάνωσης που θα είναι επικριτικό στο υπάρχον σύστημα παραγωγής και διανομής.

Τα μουρμουρητά που αναφέρονται σε επίκαιρους και μη αγώνες χτίζουν μια ιεραρχία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα να δημιουργεί διαχωριστικές γραμμές αντί να συνδέει τις παθογένειες του καπιταλιστικού συστήματος και να δυναμώνει τα επιχειρήματά μας για την ανατροπή. Άλλωστε ας μην ξεχνάμε πως πριν από δύο χρόνια δεν φανταζόμασταν πως σε κάθε γωνιά της Ελλάδας θα φωνάζαμε όλοι μαζί «θέλουμε τα δάση, τη γη και το νερό και όχι ένα τάφο φτιαγμένο από χρυσό».

ΔΗΜΗΤΡΑ ΣΠΑΘΑΡΙΔΟΥ

Advertisements