καμπάνια για τη διάσωση των Λουτρών Ελευθερών

PHOTO-20Στην ιδιοκτησία της ΕΤΑΔ Α.Ε. (Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου) περνούν και επισήμως τα Λουτρά Ελευθερών Καβάλας και βγαίνουν στο σφυρί μαζί με εκατοντάδες άλλα «φιλέτα» σε ακτές, δάση, νησιά, αρχαιολογικούς χώρους κ.λ.π. Για πολλούς τα Λουτρά Ελευθερών δεν θα είναι παρά μια παράπλευρη απώλεια μέσα στον ορυμαγδό του ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας και των φυσικών πόρων της χώρας μας. Μια μερίδα πολιτών, όμως, αντιστέκεται δυναμικά, γιατί «ούτε μια σπιθαμή γης, ούτε μια σταγόνα νερού δεν πρέπει να χαθεί, χωρίς αγώνα». Και σ’ αυτήν την περίπτωση, ο αγώνας τους τροφοδοτείται αφενός μεν από την ανάγκη προάσπισης των ιαματικών πηγών, ως φυσικό αγαθό που ανήκει σε όλους, αφετέρου από την ανάγκη διάσωσης ενός τοπίου μοναδικής φυσικής ομορφιάς και πολιτιστικής αξίας.

Πίσω από την ένταξη των Λουτρών Ελευθερών στην προς «αξιοποίηση» περιουσία της ΕΤΑΔ, υπάρχουν δύο σοβαρές εκκρεμότητες: Πρώτον, τα Λουτρά Ελευθερών έχουν ήδη παραχωρηθεί στην ιδιωτική εταιρία «ΚΙΝΗΣΙΣ Α.Ε.», με σύμβαση εκμίσθωσης για 40 χρόνια, που υπεγράφη τον Μάρτιο του 2012, ανάμεσα στην εν λόγω εταιρία και στην έως τώρα διαχειρίστρια των Λουτρών, Αναπτυξιακή Εταιρία Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Καβάλας. Δεύτερον και πιο σημαντικό, εκκρεμεί στο Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων η πρόταση των αρμόδιων υπηρεσιών να κηρυχθούν διατηρητέα τρία από τα κτίρια που βρίσκονται στα Λουτρά Ελευθερών και έχουν ιδιαίτερη αρχιτεκτονική αξία. Η πρόταση εισήχθη στο Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 2012 και έκτοτε η συζήτηση της αναβάλλεται διαρκώς, αναίτια και αδικαιολόγητα.

Η «ανάπτυξη» ήρθε με συρματόπλεγμα

Η σύμβαση που υπεγράφη ανάμεσα στην ΑΕΝΑΚ και στην ΚΙΝΗΣΙΣ Α.Ε., παρέχει στην εκμισθώτρια εταιρία το δικαίωμα για κάθε είδους παρέμβαση στα κτίρια που βρίσκονται διάσπαρτα στο χώρο των Λουτρών Ελευθερών, παρέχοντας της ακόμη και την δυνατότητα κατεδάφισης. Ο πρόεδρος της εταιρίας, κ. Νταβέλης, κατά την πρώτη του επίσημη επίσκεψη στην Καβάλα, δεν έκρυψε τις προθέσεις του: «Αν είναι αυτά μνημεία, τότε θα πρέπει να ξαναδούμε τι σημαίνει αρχαιολογία», δήλωσε, σπεύδοντας να απαξιώσει την ιστορικότητα και την αρχιτεκτονική των κτιρίων και να ζητήσει την κατεδάφιση τους, για λόγους… υγιεινής («είναι γεμάτα σκουπίδια»)! Επιπλέον, έδωσε και άλλα δείγματα γραφής για το «όραμα», που έχει για τα Λουτρά Ελευθερών, φράζοντας την είσοδο με αγκαθωτά συρματοπλέγματα (αυτά που χρησιμοποιούνται στα στρατόπεδα), κλείνοντας έτσι ακόμη και την πρόσβαση προς το βουνό! Όπως ήταν φυσικό και αναμενόμενο, άνθρωποι που είχαν ανάγκη τις ευεργετικές ιδιότητες των ιαματικών λουτρών παραβίασαν τα συρματοπλέγματα και έτσι ο χώρος παραμένει σήμερα ανοιχτός για τους λουόμενους, παρότι η εσκεμμένη εγκατάλειψη και η απαξίωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες είναι παντού εμφανής.

Αριστοτέλης Ζάχος: Ο αρχιτέκτονας των Λουτρών Ελευθερών

OLYMPUS DIGITAL CAMERAΠοιά είναι, όμως, αυτά τα κτίρια που στέκονται εμπόδιο στην «ανάπτυξη»; Σήμερα, στο χώρο των Λουτρών Ελευθερών βρίσκονται διάσπαρτα 31 κτίρια, που αντιπροσωπεύουν διαφορετικές περιόδους της λειτουργίας τους. Με εκατονταετή ιστορία τα περισσότερα, είναι αναπόσπαστο κομμάτι του φυσικού και ανθρωπογενούς τοπίου των Λουτρών Ελευθερών, κομμάτι της αρχιτεκτονικής μας παράδοσης και της συλλογικής μας μνήμης. Τα τρία κτίρια που περιλαμβάνονται στην πρόταση της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων, ώστε να χαρακτηριστούν ως μνημεία της νεώτερης πολιτιστικής κληρονομιάς, είναι το ξενοδοχείο «Αμφίπολις», το Εστιατόριο και το ξενοδοχείο «Παγγαίο». Τα δύο πρώτα είναι έργα ενός από τους σημαντικότερους έλληνες αρχιτέκτονες του Μεσοπολέμου, του Αριστοτέλη  Α. Ζάχου, στον οποίο ανατέθηκε η διαμόρφωση των πηγών Ελευθερών, στις αρχές του 20ου αιώνα. Ανήκουν μάλιστα στα σπάνια πρώιμα έργα του και απηχούν βασικές αρχές του πρωτοπόρου καλλιτέχνη, όπως το σεβασμό στο φυσικό τοπίο, τη χρήση απλών υλικών και μέσων, την αποφυγή εντυπωσιασμών, αλλά και την επαναπροσέγγιση της αυτόχθονης αρχιτεκτονικής παράδοσης.

Δυστυχώς, όμως, αυτό που υπογράμμισε με τον ευφυή σχεδιασμό του ο Αριστοτέλης Ζάχος, στις αρχές του 20ου αιώνα, κινδυνεύει για άλλη μια φορά να ισοπεδωθεί από τις μπουλντόζες της άναρχης «ανάπτυξης» και του πρόσκαιρου ιδιωτικού κέρδους. Σήμερα, στα Λουτρά Ελευθερών διακυβεύεται όχι μόνο η τύχη των ιστορικών αυτών κτιρίων, αλλά και η συνέχιση ενός φυσικού τοπίου εξαιρετικής ομορφιάς, με αιωνόβια πλατάνια, ανάμεσα στα οποία ελίσσεται ο ποταμός Μαρμαράς. Διακυβεύεται, επίσης, το δικαίωμα όλων μας να απολαμβάνουμε αυτόν τον τόπο και τα ευεργετήματα των ιαματικών πηγών, κάτι που θα είναι αδύνατο, όταν τα Λουτρά λειτουργήσουν ως σπα πολυτελείας, προς όφελος ενός συγκεκριμένου ιδιώτη – «επενδυτή».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Ν. Καβάλας όχι μόνο υπερθεματίζει την πρόταση για την προστασία των τριών κτιρίων, αλλά προτείνει επιπλέον να κηρυχθούν τα Λουτρά Ελευθερών, στο σύνολο τους, ως «ιστορικός τόπος», εντασσόμενα στο Ν. 153/Α/28-6-2002, «λόγω της κοινωνικής, τεχνικής, αρχιτεκτονικής, εν γένει ιστορικής και επιστημονικής σημασίας τους».

Η Πρωτοβουλία Πολιτών για τη διάσωση των Λουτρών Ελευθερών

Η Πρωτοβουλία Πολιτών για τη διάσωση των Λουτρών Ελευθερών, που συστάθηκε μόλις άρχισαν να γίνονται γνωστά τα «αναπτυξιακά» σχέδια για την περιοχή, έχει ήδη αναλάβει διάφορες μορφές δράσεις και συνοψίζει τις θέσεις της, ως εξής:

«Θα αγωνιστούμε με κάθε τρόπο για την προστασία του φυσικού και αρχιτεκτονικού τοπίου, στο σύνολο του, ως «ιστορικού τόπου», όπως έχει προτείνει και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Ν. Καβάλας. Θεωρούμε ότι πολλά από τα υπάρχοντα κτίρια μπορούν να αποκτήσουν νέα χρήση και να εξυπηρετήσουν την σύγχρονη λειτουργία των Λουτρών Ελευθερών.

Απαιτούμε τα Λουτρά να λειτουργήσουν προς όφελος της τοπικής κοινωνίας και της τοπικής οικονομίας, μέσα από δημοτικές επιχειρήσεις, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνεργατικά σχήματα κ.λ.π και όχι να παραδοθούν άνευ όρων στην ιδιωτική εκμετάλλευση.

Καλούμε την τοπική κοινωνία να δώσει με δύναμη και αποφασιστικότητα την μάχη για την σωτηρία των Λουτρών Ελευθερών, γιατί, εκτός των άλλων, είναι κομμάτι ενός πολύ ευρύτερου αγώνα για την προάσπιση του νερού και των φυσικών πόρων, για την αναχαίτιση των πολιτικών που ξεπουλούν κομμάτι – κομμάτι τον φυσικό πλούτο της χώρας μας».

ΣΙΣΣΥ ΝΙΚΗΣΙΑΝΗ

μέλος Πρωτοβουλίας Πολιτών

Advertisements