πόσο κοστίζει η ενέργεια και για ποιον;

Dream Toys Announce The Official Christmas Top Toy PredictionsΈχουμε συνηθίσει στην Αριστερά να αποκαλούμε την ενέργεια κοινωνικό αγαθό και να αγωνιζόμαστε για τη φτηνή χρήση της από όλους. Η ενέργεια είναι μαζί με την τροφή, την υγεία και την πρόσβαση στο νερό ανάμεσα στα αγαθά που ορίζουν την ανθρώπινη επιβίωση.

Έχουμε συνηθίσει επίσης στην Αριστερά να στηρίζουμε τις εργαζόμενες τάξεις (τμήμα τους και εμείς) στον καθημερινό αγώνα που δίνουν για την πρόσβαση σε αυτό το αγαθό. Οι εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι στη χώρα μας και την υπόλοιπη Ευρώπη (κύρια την ανατολική) που υποφέρουν από την «ενεργειακή φτώχεια» μας το θυμίζουν καθημερινά. Ο τελευταίος χειμώνας με την αδυναμία πολλών νοικοκυριών να ζεσταθούν ήταν πραγματικά αποκαλυπτικός.

Οι οικονομολόγοι μας υπενθυμίζουν όμως, ότι η ενέργεια αποτελεί συστατικό στοιχείο της παραγωγής αγαθών. Υπάρχει ως στοιχείο του κόστους παραγωγής, σε κάθε υπηρεσία (από μία διανυκτέρευση σε ένα ξενοδοχείο μέχρι τη λειτουργία ενός υπολογιστικού κέντρου) καθώς και σε κάθε εμπόρευμα που παράγεται (από ένα σακί τσιμέντο μέχρι ένα μπουκάλι γάλα). Επηρεάζει μάλιστα και το κόστος αγαθών, από αυτά που εμείς θεωρούμε κοινωνικά (όπως τη μετακίνηση, τα τρόφιμα, την κατοικία κ.λπ.).

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τέλος ότι όλα τα ενεργειακά αγαθά ενσωματώνουν και κόστος που σχετίζεται άμεσα με το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία, το οποίο μπορεί κανείς να το μετρήσει ή όχι.

Το σημείωμα αυτό δεν γράφτηκε σαν μάθημα ενεργειακής ή πολιτικής οικονομίας. Προσπαθεί μόνο να βάλει κάποια ερωτήματα για το πώς μπορούμε να διεκδικούμε ή να εφαρμόσουμε πολιτικές οι οποίες εξυπηρετούν ταυτόχρονα και τις ανάγκες των πολιτών αλλά και αυτό που δειλά δειλά έχουμε ονομάσει παραγωγική ανασυγκρότηση της οικονομίας.

Το βασικότερο ερώτημα σχετίζεται με το κόστος στο οποίο προμηθεύονται οι επιχειρήσεις (ιδιωτικές, δημόσιες ή κοινωνικές) τα ενεργειακά αγαθά, βασικά τον ηλεκτρισμό, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Με μια απλή λογική, όσο πιο φτηνή είναι η ενέργεια τόσο πιο «ανταγωνιστική» γίνεται η παραγωγή αγαθών, ειδικά στους κλάδους που το ενεργειακό κόστος είναι σημαντικό.

Πώς μπορεί να γίνει πιο φτηνό όμως το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων; Εφόσον οι μαγικές πολιτικές όπου όλοι βγαίνουν κερδισμένοι («win-win») υπάρχουν μόνο στις διακηρύξεις των φανατικών προπαγανδιστών των μηχανισμών της αγοράς, ποιος θα πληρώσει το παραπανίσιο κόστος; Απ’ ό,τι φαίνεται υπάρχουν τρεις πιθανοί υποψήφιοι:

Οι τελικοί καταναλωτές (εμείς οι πολλοί δηλαδή) οι οποίοι μέσα από ένα λίγο ή περισσότερο αυξημένο τιμολόγιο (στο οποίο περιλαμβάνεται η ενέργεια αλλά και άλλου τύπου χρεώσεις και φόροι) θα «επιδοτήσουν» το ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων. Η «επιδότηση» αυτή βέβαια μπορεί να πάρει και πιο γενικευμένες μορφές, όπως την άμεση στήριξη από κρατικά έσοδα ή ταμεία, χωρίς να αλλάζει η ουσία της.

Το περιβάλλον, με τη χρήση πιο «φτηνών», ρυπογόνων τεχνολογιών (πυρηνική ενέργεια, άνθρακας) ή τη χρήση πεπαλαιωμένου και χωρίς αυστηρές προδιαγραφές εξοπλισμού.

Ο τομέας παραγωγής και εμπορίας ενέργειας μέσα από τη μείωση των επενδύσεων (δίκτυα, έρευνα νέων πηγών και τεχνολογιών κ.λπ.).

Σημασία εξάλλου έχει και το τι ορίζουμε σαν «επιχειρήσεις», ειδικά στη χώρα μας. Ο τομέας του τουρισμού και η μεσαία βιομηχανία μεταποίησης είναι οι πιο ευαίσθητοι τομείς. Αν εμείς, οι «πολλοί», βοηθήσουμε δίνοντας κάτι παραπάνω για να είναι πιο φτηνό το κόστος παραγωγής, σε ποιους κλάδους αυτό θα απευθύνεται; Σε ποιους ιδιοκτήτες; Με ποιες προϋποθέσεις; Μήπως αντί για την άμεση στήριξη των βιομηχανικών τιμολογίων θα έπρεπε να στηρίξουμε τις επενδύσεις στην εξοικονόμηση, την έρευνα και την καινοτομία; Τα ερωτήματα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ειδικά στη χώρα μας, όπου η συνολική μεταπολεμική εμπειρία δεν δίνει και τα πιο λαμπρά παραδείγματα για τον βιομηχανικό τομέα…

Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να έχουμε υπόψη ότι η μνημονιακή στρατηγική εξομοίωσης των προνομιακών συνθηκών κερδοφορίας λ.χ. με τη Βουλγαρία, αφορά εξίσου και αλληλένδετα τους μισθούς και τα εργασιακά δικαιώματα, τα κόστη για την ενέργεια και την περιβαλλοντική προστασία. Με τις πολιτικές ελαφρύνσεων χωρίς κριτήρια και όρους στα βιομηχανικά τιμολόγια έρχονται αναγκαστικά και οι υπέρογκες αυξήσεις οικιακών τιμολογίων και η λαϊκή δυσαρέσκεια. Και βέβαια, αναπαράγεται λαθεμένα ο μύθος της «φθηνής» ενέργειας, που δεν υπολογίζει τα πραγματικά περιβαλλοντικά και κοινωνικά κόστη της γενικότερης πολιτικής παροχής αναπτυξιακών κινήτρων.

«ο/τ»

Advertisements