Θεσσαλονίκη 2013: ιδιωτικοποιήσεις στον κοινό χώρο

photo-19Τα πρώην στρατόπεδα, οι παραλίες, οι μεγάλοι ελεύθεροι χώροι, οι δασικές εκτάσεις, τα δάση μπορούν να αποτελέσουν τα νέα φιλέτα ενός σχεδίου μιας αλλιώς μεταμφιεσμένης ανάπτυξης. Υπέρ μιας ανάπτυξης «από τα ίδια» με πολύ ιδιωτικοποίηση – ο δήθεν από μηχανής θεός για τη σωτηρία της δήθεν κοινωνικής συνοχής και σε βάρος των δημόσιων αγαθών και του περιβάλλοντος.

Η σημερινή κατάσταση, η κατάσταση των ελληνικών πόλεων και συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης δεν επιβεβαιώνει απλώς του λόγου το αληθές, αλλά σφραγίζει θα έλεγα μια εδώ και καιρό προδιαγεγραμμένη πορεία. Το ότι η πόλη μας, χαριτολογώντας θα λέγαμε, βομβαρδίζεται από ξηρά, αέρα και θάλασσα είναι γνωστό. Βομβαρδίζεται και δεινοπαθεί από την ατμοσφαιρική ρύπανση όπου οι δείκτες της είναι πολλές φορές πάνω από τα επίπεδα των ευρωπαϊκών πόλεων, από τη ρύπανση του Θερμαϊκού αλλά και τη συνεχή απομείωση των ελεύθερων χώρων και το πέρασμά τους από την κοινοχρησία στην εξυπηρέτηση μικρών και μεγάλων ιδιωτικών συμφερόντων. Όλα αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά αξίζει όμως πάντα να τα επισημαίνουμε και μας οδηγούν βέβαια στο προδήλως αυτονόητο που είναι η αναγκαιότητα ύπαρξης ελεύθερων, αδόμητων, κοινόχρηστων χώρων.

Περιπτώσεις ελεύθερων χώρων

Αποζημιώσεις απαλλοτριωμένων αστικών αδόμητων χώρων: Πολλά στρέμματα ελεύθερων χώρων που προορίζονται για κοινωφελείς λειτουργίες χάνονται. Δεν διασφαλίζεται η ισχύς των Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΓΠΣ) που καταρτίζουν οι Δήμοι και που εγκρίνουν ο ΟΡΘ και το ΥΠΕΚΑ, χωρίς παράλληλα να φροντίζουν για την υλοποίησή τους. Για παράδειγμα, ο Δήμος Καλαμαριάς χάνει 250 στρ. εξαιτίας της λαίλαπας των αποχαρακτηρισμών και της κατά 55% μείωσης της χρηματοδότησης των Δήμων αλλά και της ασήμαντης συμβολής του Πράσινου Ταμείου (12,2 εκ. ευρώ ο προυπολογισμός του για τους ελεύθερους χώρους). Κρίνεται, λοιπόν, απαραίτητη η θεσμοθέτηση Τράπεζας Γης.

Παραλιακό μέτωπο: Κατατεμαχισμός είναι ο ακριβής όρος που περιγράφει την κατάσταση του παράκτιου μετώπου της Θεσσαλονίκης. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την κατασκευή τριών μαρίνων. Μπροστά στο Μέγαρο Μουσικής –ήδη υψώθηκε νέο μεγαθήριο δίπλα του, το συνεδριακό κέντρο– θα κατασκευαστούν κυματοθραύστης, τρεις πλωτές προβλήτες, πεζογέφυρα μήκους 110 μ. και πλάτους 10 μ. καθώς και κτιριακές εγκαταστάσεις 17.300 τ.μ. Οι υπόλοιπες θα κατασκευαστούν στο λιμάνι, η μια στην πρώτη προβλήτα και η άλλη στο ύψος των «κήπων» της Νέας Παραλίας. Θα ακολουθήσει μια τέταρτη στην περιοχή των ναυταθλητικών ομίλων. Είχε προηγηθεί η αλλαγή του ρυμοτομικού σχεδίου όπου δόθηκε ύψος 4,5 μ. και συντελεστής δόμησης 0,4. Μια ακόμα μαρίνα προβλέπεται στον τερματικό σταθμό του μετρό στη Μίκρα και μια στην παράκτια ζώνη της Πυλαίας.

Σ’ αυτό το σημείο να υπενθυμίσουμε την απειλή που διατρέχει η παραλιακή ζώνη στο Καραμπουρνάκι και όπου χάρη στο ξεσηκωμό των κατοίκων έχει αποτραπεί, μέχρι στιγμής, η οικοδόμησή της. Ενώ η μαρίνα στην Αρετσού έχει μπει στο στόχαστρο, ήδη από το 1993 με το Νόμο 2160/93. Με αυτόν αρχίζει να ξετυλίγεται το κουβάρι της ιδιωτικοποίησης παραλιών, στην πιο ακραία εκδοχή. Και τι δεν προβλέπει: Νομιμοποιεί μπαζώματα, επιχωματώσεις, περιφράξεις ενω αναγγέλλει την οικοδόμηση ξενοδοχειακών μονάδων, κατοικιών, εστιατορίων, ταβερνών, καταστημάτων, κέντρων διασκέδασης, κτιρίων επισκευής και συντήρησης σκαφών.

Η παραχώρηση εκμετάλλευσης μπορεί να γίνει για 99 χρόνια. Η μαρίνα στην Αρετσού, από τον Αύγουστο του 2012 πέρασε στο ΤΑΙΠΕΔ μαζί με άλλες 16 μαρίνες και 7 λιμένες. Αναμένονται οι αποφάσεις του ΣτΕ μετά τις προσφυγές κατοίκων και φορέων.

Η διεκδίκηση, ο σχεδιασμός και η ανάδειξη του παραλιακού μετώπου ως ενιαίου και συνεχούς αποτελεί πάγιο αίτημα της μεγάλης πλειοψηφίας των κατοίκων της πόλης.

Πρώην στρατόπεδα: αποτελούν ένα γερό αποθεματικό για την ενίσχυση των χώρων αστικού πρασίνου. Από την άλλη, δύο έχουν ήδη ενταχθεί στο ΤΑΙΠΕΔ, το στρατόπεδο Παπακυριαζή και το Μ. Αλεξάνδρου. Τμήμα του στρατοπέδου Κόδρα στο Καραμπουρνάκι, δεσπόζει στην πρόσφατη λίστα των προς «αξιοποίηση»-πώληση ακινήτων της ΚΕΔ ΑΕ. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο αναπτύσσεται ένα δίκτυο πολιτών και κινημάτων για την υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα των πρώην στρατοπέδων. Για την επίτευξή του παραπάνω στόχου απαραίτητες είναι οι προϋποθέσεις:

1. Αποτροπή μεταβίβασής τους στο ΤΑΙΠΕΔ.

2. Κατάργηση του Ν. 2745/1999 σύμφωνα με τις διατάξεις του οποίου, ένα μεγάλο μέρος της έκτασής τους αποδίδεται προς εξυπηρέτηση οικιστικών αναγκών του προσωπικού των ενόπλων δυνάμεων.

3. Χαρακτηρισμός των πρώην στρατοπέδων και της ΔΕΘ, με προεδρικά διατάγματα ή άλλες νομοθετικές ρυθμίσεις, ως κοινόχρηστων χώρων πρασίνου.

4. Χαρακτηρισμός των εντός των στρατοπέδων αξιόλογων κτηρίων ως ιστορικά μνημεία, τα οποία μετά τη συντηρησή τους θα αποδοθούν για ήπιες κοινωφελείς χρήσεις.

5. Ανάδειξη και διαχείρισή τους ως μητροπολιτικών πάρκων υπερτοπικής σημασίας.

ΔΕΘ: 3.151 ακίνητα του δημοσίου έβγαλε πριν από λίγες ημέρες η Γεν. Γραμ. Δημόσιας Περιουσίας του ΥΠΟΙΚ στο σφυρί – αρκετά από αυτά και στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης. Φυσικά, όλα αυτά θα πραγματοποιηθούν με τη σύναψη συμβάσεων παραχώρησης, δηλαδή μέσω ιδιωτικών κεφαλαίων και των περίφημων ΣΔΙΤ, και με διαδικασίες fast track.

Ανάμεσά τους και ο χώρος της ΔΕΘ, η διοίκηση της οποίας δημοσιοποίησε πρόσφατα μελέτη που ακυρώνει τη μετεγκατάσταση της ΔΕΘ στη Σίνδο. Ας σημειωθεί ότι το ψηφισμένο νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο προτείνει για την περιοχή από το Λ. Πύργο, τη ΔΕΘ, την Πανεπιστημιούπολη έως τους Κήπους του Πασά τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου. Αντ’ αυτού στον υπάρχοντα χώρο της ΔΕΘ σχεδιάζονται υποδομές συνολικής δόμησης 95.750 τ.μ.

Τα δημόσια αγαθα οδοδείκτης της δράσης μας

Σε αυτή τη φάση και στο μέσο μιας γενικευμένης κρίσης το τρίπτυχο της κυρίαρχης πολιτικής για το περιβάλλον εμπεδώνεται:

α) Μέσα από ένα πολυδαίδαλο νομοθετικό πλαίσιο που αναπτύσσεται εδώ και χρόνια. Φτάνει ως το μνημόνιο και τους εφαρμοστικούς νόμους και τη συγκρότηση του ΤΑΙΠΕΔ ως το κύριο εργαλείο ιδιωτικοποίησης της δημόσιας περιουσίας.

β) Την υπερδιόγκωση των προϋπολογισμών μικρών και μεγάλων έργων

γ) Τη συρρίκνωση των δημόσιων αγαθών με την ταυτόχρονη επέκταση των ιδιωτικοποιήσεων και

δ) Την εναπόθεση των εμφανιζόμενων λύσεων στους ειδικούς και τη λήψη αποφάσεων σε κλειστά κέντρα της πολιτικής και οικονομικής ελίτ.

Η απάντηση από τη δική μας πλευρά περιλαμβάνει την υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών, απαραίτητες παρεμβάσεις στο επίπεδο κυρίως έργων μικροκλίμακας, δημόσιος χαρακτήρας στη χρήση και τη διαχείρισή τους. Και βέβαια υπάρχει η αναγκαιότητα ανάπτυξης ενός ισχυρού κινήματος. Οι κινήσεις-αναταράξεις να μη μείνουν αποσπασματικές. Να μετατραπούν σε κινήματα που θα φοβίζουν τη σημερινή εξουσία και τις κυρίαρχες πολιτικές της ως την τελική ανατροπή της.

Η εκποίηση της δημόσιας γης είναι εδώ. Έχει περάσει την πόρτα. Θα συνοδευτεί και από ένα κύμα διαφθοράς και διαπλοκής. Ο αγώνας συνεχίζεται, όχι μόνο με καλές προθέσεις, αλλά και με στέρεη γνώση για τα ζητήματα. Γνώση που παράγεται στο πεδίο της σύγκρουσης και των διεκδικήσεων. Το πρόταγμα υπεράσπισης του δημόσιου αγαθού, με στόχο την εισβολή του στο κέντρο των υπαρχουσών κοινωνικών σχέσεων έως του σημείου ανατροπής τους θα πρέπει να είναι ο βασικός άξονας των πολιτικών της αριστεράς σε αλληλουχία με τους αγώνες των κινημάτων πόλης.

Μια διαρκής αλληλουχία που θα απλώνει το δημόσιο αγαθό σε όλο το πλέγμα των κοινωνικών σχέσεων, προβάλλοντας ταυτόχρονα ως οδοδείκτη της δράσης μας την κοινωνικοποίησή του. Να κοινωνικοποιήσουμε το δημόσιο αγαθό σημαίνει να διευρύνουμε την κοινωνική του βάση προχωρώντας και αμφισβητώντας, αποφασιστικά, τον καπιταλισμό στην ίδια του τη ρίζα.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΪΜΑΚΤΣΙΔΗΣ

Μέλος Θεματικής Περιβάλλοντος & Οικολογίας

ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ Θεσσαλονίκης

Advertisements