βιομηχανικές ΑΠΕ και κοινότητες στην περιφέρεια

photo-44Η ιστορία περίπου η ίδια για πολλές περιοχές της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια: αιφνιδιαστικά οι μικρές τοπικές κοινωνίες της υπαίθρου και των νησιών πληροφορούνται ότι έχουν εκχωρηθεί σε ιδιωτικά συμφέροντα βουνά και δάση της περιοχής τους για την εγκατάσταση βιομηχανικών ΑΠΕ. Στο δαίδαλο της δημόσιας διοίκησης και στη συνήθη τυπική διεκπεραίωση εγγράφων προθεσμιών και εγκρίσεων χάνεται το μείζον.

Το παράδειγμα των νησιών του Β. Αιγαίου και η εκχώρηση στην πολυεθνική ibertrola τμήματός τους, είναι διδακτική για τις πολλαπλές πτυχές του θέματος των βιομηχανικών ΑΠΕ στον ορίζοντα του οποίου περικλείονται θέματα χωροθέτησης, κοινωνικού ελέγχου, διαδικασιών αδειοδότησης και ανταποδοτικών ωφελημάτων για τις τοπικές κοινωνίες. Στη Χίο, από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας, η ibertrola πλησιάζει την τοπική αυτοδιοίκηση και με δουλειά λόμπι σε αυτοδιοικητικούς παράγοντες, με ισχυρές πολιτικές διασυνδέσεις, χορηγίες σε αθλητικά σωματεία και υποσχέσεις για υψηλά ανταποδοτικά οφέλη επιτυγχάνει την πρώτη σύμφωνη γνώμη του δημοτικού συμβουλίου για την εκχώρηση και δέσμευση περιοχών για την εγκατάσταση βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ στα βουνά του νησιού.

Οι περιορισμένες αντιδράσεις της εποχής περισσότερο εγγράφονται στον παραδοσιακό λόγο και πρακτική της οριακά ικανής και ευκόλως αφομοιώσιμης κριτικής από το τοπικό πολιτικό προσωπικό, κυρίως όμως από την πολυεθνική η οποία δεν δείχνει να ανησυχεί από τα λίγα δημοσιεύματα και τις φωνές διαφοροποίησης. Σε άλλο επίπεδο στα επόμενα πέντε χρόνια που ακολουθούν μια σειρά από αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο χωροθέτησης των ΑΠΕ σε συνδυασμό με τη σημαντική ενίσχυση του γνωστού λόμπι των ενεργειάδων διαλύουν στην κυριολεξία το θεσμικό πλαίσιο περιβαλλοντικής προστασίας ακόμα και σε περιοχές προτεραιότητας των οικοτόπων της οδηγίας «Φύση 2000», αναδασωτέων περιοχών, περιοχών σημαντικών για την ορνιθοπανίδα.

Η κατάθεση της ΜΠΕ το 2012 από την ibertrola για το έργο «Αιγαία Ζεύξη», φέρνει ξανά στο προσκήνιο το θέμα με περισσότερο δυσχερείς όρους σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο με μια σημαντική ωστόσο διαφορά. Η κριτική στο σύνολο της προτεινόμενης επένδυσης και οι πολλαπλές ρητές και άρρητες διαστάσεις για τη διαφοροποίηση της ταυτότητας του νησιού, το περιβαλλοντικό κόστος που συνεπάγεται, τον τοπικό αναπτυξιακό σχεδιασμό, την ανυπαρξία και συνάμα την ανάγκη περιφερειακού ενεργειακού σχεδιασμού, κυρίως όμως την προχειρότητα τις αντιφάσεις και τις επισφαλείς τεχνολογικά πρόνοιες της «επένδυσης», ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη διασύνδεση με την ηπειρωτική ενδοχώρα, έδειξε σε σύντομο χρόνο ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός.

Οι αντιστάσεις οι οποίες αναπτύχθηκαν μέσα από την τοπική πρωτοβουλία «Πολίτες και Ανεμογεννήτριες» είχαν και εξακολουθούν να θέτουν επιτακτικά μια σειρά από ζητήματα καταρρίπτοντας τα κυρίαρχα επιχειρήματα της πολυεθνικής και τον ποικιλώνυμων συνοδοιπόρων της. Τα κυρίαρχα επίδικα αυτής της αντιπαράθεσης εξακολουθούν να τίθενται. Όπως: Η περιβαλλοντική διάσταση με επίκεντρο την προστασία και τη διαφύλαξη του φυσικού, πολιτιστικού, ιστορικού αποθέματος με όρους ήπιας και λελογισμένης χρήσης των πόρων. Η ουσιαστική διαβούλευση η οποία θέτει στο προσκήνιο της ανάγκες των τοπικών κοινωνιών για το σχεδιασμό έργων που καθορίζουν το μέλλον τους. Το αγαθό της ενέργειας ως δημόσιο κοινωνικό αγαθό, ο έλεγχος στην κερδοφορία του εγχώριου και πολυεθνικού κεφαλαίου. Η χρήση της τεχνολογίας σε μικρή κλίμακα και η σύμπραξη από τα κάτω σε συνεργατικά σχήματα επαναπροσδιορίζουν και διεκδικούν λόγο και θέση στα τοπικό και αναπτυξιακό γίγνεσθαι και το σχέδιο του τόπου. Τα διδάγματα από τη μέχρι τώρα πορεία είναι ικανά ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα πενιχρά και συνήθως ψευδή ανταποδοτικά που υπόσχεται η πολυεθνική –ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά θέσεις εργασίας– δημιουργούν αδιέξοδα ακόμα και στους φανατικούς υποστηρικτές της.

Ωστόσο, μέσα από την τοπική κοινωνική κινητοποίηση προκύπτουν προς το παρόν δύο διδάγματα. Ευρύτερα για τις βιομηχανικές ΑΠΕ, φαίνεται ότι στο βήμα χρόνου της τελευταίας δεκαετίας, το ενεργειακό κεφάλαιο έχει σημαντικά ισχυροποιηθεί αποσπώντας σημαντικές νομοθετικές εκχωρήσεις και συμφωνίες από το πολιτικό προσωπικό της χώρας. Ωστόσο, σε ό,τι αφορά της Βιομηχανικές ΑΠΕ φαίνεται εγκλωβισμένο στα αδιέξοδα των αθρόων αδειοδοτήσεων της ΡΑΕ και των εταιρικών ανταγωνισμών. Ιδιαίτερα σήμερα, που οι δεσμεύσεις που απέσπασαν πριν λίγα χρόνια φαντάζουν προϊστορία στον πυκνό πολιτικό χρόνο και στη διαρκή ανακατάταξη οικονομικών δεδομένων και συμφερόντων.

Τοπικά, είδαμε ότι η προτεινόμενη «επένδυση» της πολυεθνικής ibertrola στη Χίο συνέδεσε διάσπαρτες δυνάμεις από τα κάτω, έχοντας ως κοινό τόπο ότι μπροστά μας έχουμε μακρά πορεία με πολλούς σταθμούς. Το κίνημα έστειλε μήνυμα σε κάθε κατεύθυνση ότι ακόμα και ο καλύτερος τεχνοκρατικός σχεδιασμός όσο μεγάλα και αν είναι τα συμφέροντα, με όσα εφόδια και εξασφαλίσεις κι αν αποσπάσει από το πολιτικό προσωπικό, αποτυγχάνει αν η τοπική κοινωνία αγωνισθεί. Τότε όλα καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΟΥΧΛΗΣ

Δείτε: http://www.voreioaigaiosos.gr/

Advertisements