συγκέντρωση και αρπαγή γης και λαϊκοί αγώνες στην Ευρώπη

photo-38Η συγκέντρωση και αρπαγή της γης δεν συνιστούν φαινόμενα μόνο των αναπτυσσόμενων χωρών του Νότου. Στην πραγματικότητα, και οι δύο βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη σήμερα. Σε νέα έκθεσή του το ευρωπαϊκό τμήμα της Via Campesina αναδεικνύει ότι η αρπαγή γης αλλά και η πρόσβαση στη γη είναι κρίσιμα ζητήματα σήμερα στην Ευρώπη, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα ότι η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) εμπλέκεται με πολλούς τρόπους.

Η έκθεση, με τη συμμετοχή 25 συγγραφέων από 11 χώρες, αποκαλύπτει ένα μεγάλο αλλά αποσιωπημένο σκάνδαλο: το 3% των ιδιοκτητών γης ελέγχουν πλέον το μισό των γεωργικών γαιών. Η συγκέντρωση γης μοιάζει πια με αυτή της Βραζιλίας, Κολομβίας και των Φιλιππίνων.

Η συγκέντρωση γης σε λίγα χέρια δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο τις τελευταίες δεκαετίες έχει επιταχυνθεί, ιδίως στην Ανατολική Ευρώπη. Πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, καθώς και νέοι παίκτες, όπως κινέζικες εταιρείες και hedge funds της Μέσης Ανατολής ψάχνουν να επωφεληθούν από την ολοένα και πιο κερδοφόρα επένδυση στη γη.

Η έκθεση αναδεικνύει τις περιπτώσεις μεγάλων συγκεντρώσεων γης στην Ισπανία, τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Αυστρία. Περιγράφει επίσης τις μορφές αρπαγής γης στην Ουγγαρία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Σερβία και την Ουκρανία. Και ακριβώς όπως και στην Αιθιοπία, την Καμπότζη και την Παραγουάη, πολλές από τις μεγάλες συμφωνίες διεξάγονται με μυστικότητα και αδιαφανή τρόπο.

Η έκθεση αποκαλύπτει ότι μία από τις κινητήριες δυνάμεις αρπαγής γης και τη συγκέντρωση της γης υπήρξαν οι επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, η οποία ευνοεί σαφώς τις μεγάλες εκτάσεις γης, περιθωριοποιεί τις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, και εμποδίζει την είσοδο νέων αγροτών. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, το 2009, το 75% των επιδοτήσεων αποσπάστηκε από το μόλις 16% των μεγαλύτερων παραγωγών. Ενώ παράλληλα μεγάλες πιέσεις στη γη ασκούνται από την εξορυκτική βιομηχανία, την άναρχη δόμηση, το real estate, τους τουριστικούς θύλακες και άλλες εμπορικές επιχειρήσεις.

Η έκθεση, ωστόσο, δείχνει ότι η συγκέντρωση της γης δεν γίνεται χωρίς αντιδράσεις, αλλά, αντίθετα, εμπνέει ένα τεράστιο κύμα αντίστασης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της κοινότητας της Narbolia στη Σαρδηνία όπου οργανώθηκαν κινητοποιήσεις ενάντια στη μετατροπή της αγροτικής γης σε φωτοβολταϊκά πάρκα, όπως και η εναντίωση στην κατασκευή του αεροδρομίου στη Νάντη.

Υπάρχουν, επίσης, περιπτώσεις κοινοτήτων που προχωρούν σε καταλήψεις αγροτικής γης. Η έκθεση επισημαίνει την περίπτωση του SOC στην Ανδαλουσία, όπου ακτήμονες αγρότες κατέλαβαν και καλλιεργούν συλλογικά τη γη χρησιμοποιώντας βιοκαλλιεργητικές τεχνικές και την SoLiLA στη Βιέννη, όπου νέοι άνθρωποι ενώθηκαν προκειμένου να «καταλάβουν» γόνιμη αστική γη για την κάλυψη των αναγκών της γειτονιάς αποτρέποντας ταυτόχρονα την αλλαγή χρήση της γης προς όφελος μεγάλων εμπορικών έργων.

Ο Jeanne Verlinden, μέλος του Ευρωπαϊκού Συντονιστικού της Via Campesina (ECVC), υποστηρίζει ότι σύμφωνα με τη μελέτη: «Η γη πρέπει να ιδωθεί και πάλι ως δημόσιο αγαθό. Πρέπει να μειωθεί η εμπορευματοποίηση της γης και να προάγουμε τη δημόσια διαχείριση αυτού του κοινού αγαθού από το οποίο όλοι εξαρτώμαστε. Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στους μικρούς παραγωγούς και όχι στα εμπορικά συμφέροντα που αναζητούν γη προκειμένου να κερδοσκοπήσουν. Η πρόσβαση στη γη θα πρέπει να δοθεί σε εκείνους που τη δουλεύουν».

Δείτε: http://www.tni.org/briefing/land-concentration-land-grabbing-and-peoples-struggles-europe

Advertisements