ενεργειακή φτώχεια: συνέπεια της ιδιωτικοποίησης

photo-25Συνέντευξη με τον Καθ. Στέφαν Μπουζαρόφσκι (Stefan Bouzarovski)

Ο Στέφαν Μπουζαρόφσκι είναι καθηγητής Γεωγραφίας στο τμήμα Περιβάλλοντος και Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου του Μάντσετσερ. Έχει δημοσιεύσει πλήθος ερευνών για την ενεργειακή φτώχεια στην Ανατολική Ευρώπη.

Τον συναντήσαμε και μιλήσαμε μαζί του λίγες ημέρες μετά την πτώση της βουλγαρικής κυβέρνησης υπό την πίεση μεγάλων διαδηλώσεων ενάντια στις αυξημένες τιμές ρεύματος.  “Ο/τ”

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τον όρο «ενεργειακή φτώχεια»» για να περιγράψουμε την κατάσταση σε συγκεκριμένες περιοχές της Ευρώπης;

Θα έλεγα ότι είναι απολύτως απαραίτητο να αυξήσουμε την ευαισθητοποίηση για την ύπαρξη ενεργειακής φτώχειας στην Ευρώπη. Η κατάσταση μπορεί να παρομοιαστεί με ένα νοικοκυριό που αδυνατεί να έχει πρόσβαση σε επαρκείς υπηρεσίες ενέργειας στο σπίτι (ειδικότερα θέρμανση και ψύξη χώρου, φωτισμός και οικιακές συσκευές). Η ενεργειακή φτώχεια είναι σε μεγάλο βαθό ένα κρυμμένο αλλά εξαιρετικά διαδεδομένο πρόβλημα στην Ευρώπη και συγκεκριμένα στην Ανατολή και στο Νότο, αλλά και στo «Ατλαντικό τόξο» (Μ. Βρετανία, Ιρλανδία, Βέλγιο ακόμη και Γαλλία). Τα στατιστικά δεδομένα δείχνουν ότι σε μερικές χώρες, περισσότερο από το 30% του πληθυσμού μπορεί να ζει σε μη επαρκώς θερμαινόμενα σπίτια. Ο δείκτης αυτός έχει την υψηλότερη τιμή στη Βουλγαρία, γεγονός που εξηγεί σε ένα βαθμό τα αίτια για τα πρόσφατα γεγονότα. Πρέπει να επισημανθεί ότι οι υψηλές τιμές δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία της ενεργειακής φτώχειας, η οποία επίσης οφείλεται στα χαμηλά εισοδήματα, στη χαμηλή ενεργειακή αποδοτικότητα του κτιριακού αποθέματος και των συστημάτων θέρμανσης, όπως επίσης και στον τρόπο καθορισμού των ενεργειακών αναγκών των νοικοκυριών.

Υπάρχει κάποια σύνδεση ανάμεσα στη βίαιη μετάβαση προς μια νεοφιλελεύθερη οικονομία αγοράς και στην αύξηση της ενεργειακής φτώχειας στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης;

Η προσέγγιση της νεοφιλελεύθερης μεταρρύθμισης που αναφέρετε, συχνά αποδόθηκε ως «θεραπεία σοκ» και όχι αναίτια. Εφαρμόστηκε πολύ γρήγορα χωρίς να ληφθούν υπόψη οι σύνθετες κοινωνικές και στεγαστικές πολιτικές που θα απαιτούνταν να συνοδεύουν την απελευθέρωση του ενεργειακού τομέα. Υπάρχουν αρκετά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι μετα-σοσιαλιστικές μεταρρυθμίσεις και η αύξηση της ενεργειακής φτώχειας αλληλοσυνδέονται.

Πώς εντάσσονται οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης στα λεγόμενα «Νέα Ενεργειακά Τοπία” της ΕΕ; 

Μια συνέπεια της μετα-σοσιαλιστικής ιδιωτικοποίησης του ενεργειακού τομέα στην Ανατολική Ευρώπη είναι η είσοδος των εταιρειών της Δυτικής Ευρώπης στον έλεγχο των επιχειρήσεων διανομής ενέργειας (συγκεκριμένα ηλεκτρισμού) σε όλη την περιοχή. Αυτή η διαδικασία συνέβη σε όλες σχεδόν τις χώρες όπου η αγορά άνοιξε σε εξωτερικούς παίκτες.

Ποια είναι η σχέση μεταξύ των πολιτικών που προωθούν την οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα και των μεγεθών της ενεργειακής φτώχειας;

Η σύνδεση ανάμεσα στην ενεργειακή φτώχεια και την απεξάρτηση από τον άνθρακα είναι σύνθετη. Για παράδειγμα, επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών μπορεί να απαιτούν αύξηση των τιμών ενέργειας, γεγονός που αυξάνει την ενεργειακή φτώχεια. Πολιτικές όπως τα «δελτία» ενέργειας που διακηρυκτικά στοχεύουν στον προγραμματισμένο περιορισμό της κατανάλωσης, ενδέχεται να πλήξουν σε μεγαλύτερο βαθμό ευάλωτους πληθυσμούς. Εν τούτοις, η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας τόσο στην παραγωγή όσο και στη ζήτηση ενέργειας που απαιτεί από τα νοικοκυριά να χρησιμοποιούν λιγότερη ενέργεια για το ίδιο ποσό ενεργειακής υπηρεσίας, μπορεί να σημαντικά αποτελέσματα στη μείωση της ενεργειακής φτώχειας. Οι τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών μπορούν επίσης να συμβάλλουν στη μείωση του κόστους ενέργειας μακροπρόθεσμα.

Μπορούν συγκεκριμένες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας να συμβάλλουν στον εκδημοκρατισμό του ενεργειακού τομέα και υπό ποιες συνθήκες;

Δεν πιστεύω ότι η τεχνολογία μπορεί από μόνη της να είναι φορέας δημοκρατίας. Αυτό που έχει σημασία είναι οι πολιτικές, κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες που καθορίζουν την πρακτική και την κατανομή της εξουσίας. Πολλές από τις τεχνολογίες που έχουμε χρησιμοποιήσει έως τώρα έχουν συνδεθεί με την αποδυνάμωση του πολίτη, ο οποίος έχει μετατραπεί σε «αιχμάλωτο καταναλωτή». Υπάρχει μία ελπίδα ότι οι ευρύτερα κατανεμημένες ενεργειακές τεχνολογίες (όπως αποκεντρωμένα ηλιακά, αιολικά, υδροηλεκτρικά ή μονάδες συμπαραγωγής) μπορούν να συμβάλλουν στο να αλλάξει αυτό, αλλά και πάλι υπάρχει ανάγκη για την καθιέρωση συγκεκριμένων πολιτικο-οικονομικών σχέσεων (που εμπεριέχουν αποτελεσματικά μια ριζική αλλαγή στη φύση της παραγωγής και της κυκλοφορίας του κεφαλαίου), πολύ περισσότερο από τη δημιουργία των ίδιων των υποδομών.

Advertisements

One thought on “ενεργειακή φτώχεια: συνέπεια της ιδιωτικοποίησης

  1. Παράθεμα: Interview in Oikotrives | Energy Vulnerability and Urban Transitions

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.