ποιες διασυνδέσεις – και για ποιους;

photo-43Ο χάρτης αποτυπώνει συνολικά τις μελέτες και τα εναλλακτικά σενάρια διασύνδεσης των νησιών του Αιγαίου με το ηπειρωτικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας (ΔΕΣΜΗΕ, 2010). Οι προτάσεις για υποθαλάσσιες καλωδιακές διασυνδέσεις είτε περιλαμβάνονται σε προγραμματισμούς της ΔΕΗ προηγούμενων περιόδων, είτε αποτελούν μέρος σημερινών πολυεθνικών σχεδίων για την ανάπτυξη μεγάλων αιολικών πάρκων στα νησιά και τη διοχέτευση της παραγόμενης ενέργειας στο εθνικό σύστημα μεταφοράς.

Το ζήτημα των διασυνδέσεων βρίσκεται έτσι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της αγοράς και των αρμόδιων φορέων, αλλά ταυτόχρονα και στην προβληματική των τοπικών κινημάτων που αντιστέκονται στην εγκατάσταση των συγκεκριμένων έργων ΑΠΕ μεγάλης κλίμακας. Σχηματικά, κάποιες βασικές θέσεις αλλά και ερωτήματα της δημόσιας αντιπαράθεσης που υπάρχει γύρω από τη διασύνδεση των νησιών είναι:

Από τους καταρχήν υποστηρικτές της προώθησης των διασυνδέσεων δίνεται προτεραιότητα στο μεγάλο σήμερα οικονομικό (εξάρτηση από εισαγωγές) και περιβαλλοντικό (εκπομπές καύσεων) κόστος της -βασισμένης στο πετρέλαιο- ηλεκτροδότησης των μη διασυνδεδεμένων νησιών. Επισημαίνεται επίσης ότι αλληλεξαρτήσεις των ενεργειακών συστημάτων είναι ήδη πραγματικότητα σε δια-περιφερειακό και υπερεθνικό επίπεδο και συνεισφέρουν στην ασφάλεια και ευστάθεια του συστήματος.

Όσοι διαφωνούν με τα επενδυτικά σχέδια διασυνδέσεων που προωθούνται σήμερα, αναδεικνύουν ότι, με τους όρους που προωθούνται σήμερα από την αιολική βιομηχανία και την ΡΑΕ, δεν λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες φορτίου και τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών. Θα μετατρέψουν βίαια τα νησιά σε εξαγωγικά – διαμετακομιστικά «ενεργειακά κέντρα», επιβάλλοντας ένα μοντέλο που έρχεται σε σύγκρουση με άλλες σημαντικές οικονομικές δραστηριότητες και χρήσεις γης. Θα αποκλείσουν την προοπτική ενός εναλλακτικού τοπικού-περιφερειακού υποδείγματος παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας που θα βασίζεται στην εξοικονόμηση και την αυτάρκεια.

Φαίνεται ότι ως συνέπεια της απορρύθμισης, συγκεκριμένοι δημόσιοι σχεδιασμοί που είχαν εκπονηθεί σε διαφορετικά πλαίσια, με άλλες προκείμενες και στοχεύσεις, μπαίνουν «στο τσεπάκι» των επίδοξων επενδυτών που τις ενσωματώνουν στα fast track σχέδια τους.

Ίσως τελικά το ερώτημα «ναι ή όχι» στις διασυνδέσεις (γενικώς) είναι απλουστευτικό και αποπροσανατολιστικό: Από μια αριστερή σκοπιά, σε κάθε περίπτωση γίνεται αποδεκτό ότι οι υποδομές διασύνδεσης θα πρέπει να εντάσσονται σε έναν νέο δημόσιο ενεργειακό σχεδιασμό περιφερειακού και εθνικού επιπέδου. Που θα τεκμηριώσει και επαναξιολογήσει κατά περίπτωση –με βάση τις κοινωνικές ανάγκες, τις τοπικές δυνατότητες, το πραγματικό, μακροχρόνιο δημοσιονομικό όφελος- την αναγκαιότητα και τα χαρακτηριστικά των προτάσεων για υποδομές διασύνδεσης. Είναι μάλλον αυτονόητο επίσης ότι ζητήματα όπως η κρατική ιδιοκτησία και ο ουσιαστικός κοινωνικός έλεγχος των στρατηγικών υποδομών τέτοιου τύπου, αλλά και οι μέθοδοι δημόσιας χρηματοδότησης των επενδύσεων είναι κομβικά για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τις ενεργειακές διασυνδέσεις των νησιών μακροπρόθεσμα.

Advertisements