ΑΠΕ και τοπικά κινήματα: μια μάχη του πράσινου ενάντια στο «πράσινο»

ΚΡΗΤΗ: Στο κυριαρχούμενο (θεσμικά, χωροταξικά, οικονομικά) από την αγορά ενεργειακό τοπίο της Ελλάδας, η Κρήτη έχει κεντρικό ρόλο. Από τη ΡΑΕ έχουν δοθεί, επί μέσου όρου κατανάλωσης περίπου 600 MW, άδειες παραγωγής ρεύματος της τάξης των 8.000 MW σε ολόκληρο το νησί αλλά και σε βραχονησίδες γύρω από την Κρήτη, μη εξαιρουμένων των προστατευόμενων περιοχών. Τρεις από αυτές τις άδειες (αφορούν περίπου 2.500 MW) έχουν ενταχθεί σε διαδικασία fast track. Επιπλέον, η Κρήτη αποτελεί περιοχή-στόχο αναζήτησης υδρογονανθράκων. Έχει τουλάχιστον τρία σχέδια καλωδιακής διασύνδεσης και «σχέδια» υποδοχής αγωγών μεταφοράς υδρογονανθράκων. Η παραίτηση από οποιαδήποτε μορφή κεντρικού σχεδιασμού είναι εκούσια, κατ’ επιταγή και προς όφελος των ιδιωτών επενδυτών. Ζητήματα χωροθέτησης μονάδων και διασύνδεσης με το ηπειρωτικό ενεργειακό σύστημα αφήνονται να ρυθμιστούν από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις.

photo-41Στο ζοφερό αυτό πλαίσιο δεν αποτελεί έκπληξη ότι έχουν αναπτυχθεί αντιδράσεις από φορείς, ΟΤΑ, κόμματα, κινήματα και μεμονωμένους πολίτες. Λόγω των καθολικών επιπτώσεων σε όλη την έκταση του νησιού, περίπου 100 τοπικά κινήματα και φορείς, συνέπραξαν στη δημιουργία του «Παγκρήτιου Δικτύου Αγώνα κατά των Βιομηχανικών ΑΠΕ». Παράλληλα το δίκτυο έχει αναπτύξει σχέσεις και έχει βρει υποστηρικτές στην υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η πολυσυλλεκτικότητα του Δικτύου έχει επιτρέψει τη διεύρυνση των προβληματισμών και των παρεμβάσεων με ζητήματα που υπερβαίνουν αμιγώς ενεργειακά ζητήματα να τίθενται ψηλά στην ατζέντα (συμμετοχικότητα, δημοκρατία στη λήψη αποφάσεων, παραγωγική ανασυγκρότηση). Δίνει ιδιαίτερο βάρος στη χωροταξία και τις χρήσεις γης τονίζοντας το πρόβλημα της παράδοσης του σχεδιασμού στις μεγάλες εταιρείες, ενώ παράλληλα προασπίζεται το χαρακτήρα της ενέργειας ως δημόσιου αγαθού και το σχεδιασμό με βάση τις τοπικές ανάγκες.

Δείτε: sites.google.com/site/pankretiodiktyoagonakatavape

ΛΑΚΩΝΙΑ: Στο νότο της Πελοποννήσου, στο νομό Λακωνίας γίνεται τα τελευταία χρόνια μια προσπάθεια ανάπτυξης ΒΑΠΕ με κεντρικό πυλώνα τα μεγάλα αιολικά πάρκα αλλά και νέα φαραωνικού μεγέθους φωτοβολταϊκά πάρκα. Ορισμένα από τα έργα που ετοιμάζονται για την περιοχή είναι φωτοβολταϊκό πάρκο συνολικής ισχύος 70 MWp, στη Σκάλα του Δήμου Ευρώτα, ανεμογεννήτριες συνολικής ισχύος περίπου 400 ΜW, νέο εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής, σταθμό αποθήκευσης και αεριοποίησης φυσικού αερίου καθώς και εργοστάσιο βιομάζας. Τα περισσότερα από τα έργα εντάσσονται στη διαδικασία fast track και όχι σε ένα πλαίσιο ολοκληρωμένου ενεργειακού σχεδιασμού.

photo-39Στην περιοχή οι κάτοικοι έχουν αναπτύξει ένα δυναμικό κίνημα ενάντια στα σχέδια αυτά. Το Δίκτυο Περιβαλλοντικής και Πολιτιστικής Προστασίας της Λακωνίας είναι ένα συντονιστικό όργανο τοπικών φορέων και ατόμων, που συντονίζει αυτό το κίνημα και που στόχο έχει «την ενημέρωση αναφορικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κάθε περιοχή της Λακωνίας και την ανάληψη κοινών δράσεων σχετικά με τον ενεργειακό σχεδιασμό στην περιοχή». Όπως οι ίδιοι οι συμμετέχοντες στο κίνημα δηλώνουν στην ιστοσελίδα τους «Θεωρούμε πως ο σχεδιασμός στη χώρα και ειδικότερα στο νομό μας, μέσω του οποίου αυθαίρετα βαφτίζονται ΑΠΕ διάφορες δραστηριότητες, ενώ εξαιρούνται άλλες, είναι ελλιπής και ισοπεδωτικός. Αμφισβητούμε έντονα τη χρησιμότητα και τους στόχους του σχεδιασμού αυτού. […] Ο παρών ενεργειακός σχεδιασμός έγινε ερήμην των τοπικών κοινωνιών. Θα αποφέρει μεγάλα κέρδη σε κάποιες εταιρείες μέσω των επιδοτήσεων, ενώ από την άλλη δεν θα μειώσει ουσιαστικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα , δεν θα αντικαταστήσει τις υπάρχουσες συμβατικές ενεργειακές υποδομές και δεν θα έχει αντίστοιχα ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες, που είναι προσανατολισμένες και δραστηριοποιούνται κυρίως σε αγροτοτουριστικές δραστηριότητες».

Δείτε: diktyolakonias.blogspot.gr

ΠΕΝΤΕΛΗ: Πρόσφατα, η κυβέρνηση ψήφισε νέο επενδυτικό νόμο που επιτρέπει σε επενδυτές να κατασκευάζουν έργα με προϋπολογισμό άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ παρακάμπτοντας τη νομοθεσία, ενώ ταυτόχρονα αφήνονται παράθυρα για επενδύσεις εντός προστατευόμενων  περιοχών όπως είναι και η Πεντέλη.

photo-40Οι παραπάνω ρυθμίσεις επιτρέπουν στην Εκκλησία της Ελλάδας να επαναφέρει στο προσκήνιο παλαιότερο σχέδιο για τη δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου έκτασης 3500 στρεμμάτων και ισχύος 300MW  στην Πεντέλη. Αν υλοποιηθεί, το συγκεκριμένο φωτοβολταϊκό πάρκο θα είναι το μεγαλύτερο στη χώρα και θα καταλαμβάνει την ίδια έκταση με τον αστικό ιστό της Νέας Πεντέλης! Πρόκειται για μια από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις «πράσινων επενδύσεων» που το γενικό συμφέρον και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στις επιδιώξεις του επενδυτή, που στη συγκεκριμένη περίπτωση μάλιστα «τυχαίνει» να είναι η Εκκλησία της Ελλάδας.

Το Πεντελικό Όρος, που, αν και καμένο, σιγά σιγά αναγεννιέται με φυσικό τρόπο, είναι ένα από τα ελάχιστα φυσικά air condition της πρωτεύουσας κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και η διάσωσή του αφορά όλους τους Αθηναίους.

Ένας ζωτικός χώρος για την ποιότητα ζωής όλων των πολιτών που ζουν στο λεκανοπέδιο, αντί να αναδασωθεί θα μετατραπεί σε βιομηχανική περιοχή παραγωγής ΑΠΕ. Πυλώνες μεταφοράς ρεύματος, κτίρια και χώροι αποθήκευσής θα κάνουν την εμφάνισή τους εκεί που λίγα χρόνια πριν δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι «οργίαζε» η χλωρίδα και η πανίδα.

Το «πάρκο» σχεδιάζεται να γίνει εντός της ζώνης προστασίας, σε περιοχή που κηρύχτηκε αναδασωτέα μετά τις πυρκαγιές του 2009. Η εγκατάσταση ΑΠΕ στο χώρο του καμένου Πεντελικού δάσους είναι το πρώτο βήμα για να γίνει αλλαγή χρήσης γης.

Η Πεντέλη για τους Αθηναίους είναι στοίχημα επιβίωσης και επιβάλλεται να κερδηθεί  και ως τέτοια θα την υπερασπιστούμε.

Η… «αναζωπύρωση» της βιομάζας και βιοαέριου: Τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μεγάλη αύξηση επενδυτικού ενδιαφέροντος για την εγκατάσταση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από βιομάζα (φυτικά (υπο)προϊόντα) και βιοαέριο (από ζυμώσιμα). Το θέμα έχει τεθεί σε πολλές περιοχές της χώρας. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις που προωθούνται αυτό το διάστημα και ήρθαν προς έγκριση στις αρμόδιες περιφερειακές και δημοτικές αυτοδιοικήσεις είναι περιπτώσεις μονάδων βιομάζας στην Αττική και βιοαερίου στα Τρίκαλα.

photo-45Στο σχετικό διάλογο που σήμερα αρχίζει να μας απασχολεί εντονότερα, τα τοπικά κινήματα και οι εκπρόσωποι της αριστεράς θέτουν μια σειρά από ζητήματα που αφορούν:

– Την προέλευση και ισοζύγιο πρώτης ύλης. Το στοιχείο της τοπικότητας και εγγύτητας μεταξύ περιοχής παραγωγής πρώτης ύλης και εγκατάστασης μονάδας είναι σημαντικό.

– Τις επιλεγόμενες μεθόδους διαχείρισης και διάθεσης των αποβλήτων – ιδιαίτερα της καύσης βιομάζας

– Τις επιλογές χωροθετήσεων των μονάδων και τις αλλαγές χρήσεων γης που προκαλούν οι ανάγκες τροφοδοσίας τους

– Τη σπουδή της ΡΑΕ και του ΥΠΕΚΑ να νομιμοποιήσουν παράτυπες πρακτικές των ενδιαφερόμενων επενδυτών όπως η τεχνητή «σαλαμοποίηση» μονάδων για την ευκολότερη αδειοδότησή τους, η υποβολή ελλιπών μελετών επιπτώσεων κλπ.)

Φαίνεται ότι και στην περίπτωση της ενεργειακής αξιοποίησης βιομάζας και βιοαερίου εκδηλώνονται ορισμένες μακροχρόνιες παθογένειες του συστήματος: Με τη φούσκα φωτοβολταϊκών και αιολικών να έχει σκάσει, άλλες μορφές ΑΠΕ γίνονται νέο πεδίο δραστηριοποίησης επιχειρηματικών συμφερόντων, αναπαράγοντας ουσιαστικά το ίδιο αδιέξοδο μοντέλο «πράσινης ανάπτυξης».

Advertisements