Ελεύσινα: η επέκταση των ΕΛΠΕ… επέκτεινε τη ρύπανση

PHOTO-37Στις 18 Μαρτίου, κατά ειρωνικό τρόπο ανήµερα της Καθαράς Δευτέρας, εκδηλώθηκε µεγάλης έκτασης πυρκαγιά σε µονάδα των καινούργιων εγκαταστάσεων του Διυλιστηρίου των ΕΛΠΕ στην Ελευσίνα. Το ατύχηµα, που ευτυχώς δεν πήρε µεγαλύτερες διαστάσεις, ήρθε να προστεθεί στα εκτεταµένα επεισόδια θορύβου και τα συνεχή ρυπαντικά επεισόδια εκποµπών καπνού και καυσαερίων και δυσοσµίας που αναφέρονται στην Ελευσίνα από τα τέλη Σεπτεµβρίου 2012. Από τότε, δηλαδή που σύµφωνα µε τα ΕΛΠΕ, µετά από ασφαλή και επιτυχηµένη διαδικασία εκκίνησης και δοκιµής, το διυλιστήριο λειτουργεί σε πλήρη δυναµικότητα και µε µέγιστη τροφοδοσία όλων των µονάδων (αν και στις 30/1 διακόπηκε εξαιτίας δυσλειτουργιών για µερικές εβδοµάδες η λειτουργία µιας από τις «στρατηγικού χαρακτήρα» νέες µονάδες του διυλιστηρίου, που θα συνέβαλλε στην εξάλειψη της παραγωγής µαζούτ).

Μετά την ολοκλήρωση της επέκτασης του διυλιστηρίου έγινε ορατή η γιγαντιαία κλίµακα των νέων εγκαταστάσεων, ενώ οι φλόγες του πυρσού του διυλιστηρίου και η δυσοσµία είναι περισσότερο αισθητές από κατοίκους και επισκέπτες της πόλης – ακόµη και θεατές των φετινών «Αισχυλείων» πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήµου… Όπως είναι φυσικό, σε πολλούς κατοίκους της Ελευσίνας, έχουν ξυπνήσει µνήµες υποβάθµισης, έχουν δηµιουργήσει προβληµατισµό και αγανάκτηση. Την περιοχή –και την εταιρεία ιδιαίτερα– επιβαρύνει µια θλιβερή προϊστορία ατυχηµάτων (το 1992, µε 14 νεκρούς και 17 τραυµατίες εργάτες), ενώ η ρύπανση της θαλάσσιας περιοχής και του υδροφόρου ορίζοντα ξεκινά από τη δεκαετία του 1970 λόγω διαρροής πετρελαίου από τις δεξαµενές της πρώην ΠΕΤΡΟΛΑ, και – σύµφωνα µε καταγγελίες – συνεχίζεται έως και σήµερα.

Η επέκταση – κατ’ άλλους «εκσυγχρονισµός» – των εγκαταστάσεων των ΕΛΠΕ υπήρξε ένα ζήτηµα που απασχόλησε το δηµόσιο διάλογο ήδη από την εξαγγελία της επένδυσης το 2006. Όλα τα επόµενα έτη, πολλοί φορείς της πόλης, υπερτοπικά δίκτυα και περιβαλλοντικές οργανώσεις είχαν εκφράσει την ανησυχία και αντίθεση τους στα συγκεκριµένα σχέδια των ΕΛΠΕ.

Τα επιχειρήµατα πολλά: Οι σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της επέκτασης των ΕΛΠΕ και αθροιστικά των ρυπογόνων εγκαταστάσεων της ευρύτερης περιοχής, ο υπερκορεσµός από βαριές βιοµηχανικές µονάδες που προκαλεί επιβάρυνση των περιβαλλοντικών συνθηκών στο Θριάσιο, τη ∆υτική Αθήνα αλλά και σ’ όλο το λεκανοπέδιο, η συνολική αύξηση του κινδύνου µεγάλου ατυχήµατος από κάθε νέα βιοµηχανική εγκατάσταση –ιδιαίτερα καθώς συχνά η τεχνολογική πολυπλοκότητα αυξάνει τις πιθανότητες ανθρώπινου λάθους ή µηχανικής βλάβης.

Ωστόσο, οι τεκµηριωµένες αιτιάσεις και αντιπροτάσεις των κατοίκων, της αυτοδιοίκησης και των περιβαλλοντικών φορέων δεν εισακούστηκαν και το έργο της επέκτασης των διυλιστηρίων προχώρησε. Το γεγονός ότι δεν αναπτύχθηκαν µαζικές αντιστάσεις, σίγουρα οφείλεται σε ένα βαθµό και στο πανελλαδικό µιντιακό «πέπλο σιωπής» γύρω από τις επενδυτικές επιλογές Δηµοσίου και οµίλου Λάτση, αλλά και στον κυρίαρχο και ρόλο που ασκούν τα ΕΛΠΕ (όπως κάθε παρόµοια επιχείρηση τέτοιας εµβέλειας) στην τοπική κοινωνία και φορείς.

Αν και τα ΕΛΠΕ εξήγγειλαν δηµόσια την έναρξη πλήρους λειτουργίας των νέων εγκαταστάσεων από το Νοέµβριο του 2012, η χορήγηση κανονικής άδειας λειτουργίας από τα συναρµόδια Υπουργεία έγινε λίγες µέρες πριν την πυρκαγιά, στις 12 Μαρτίου 2013, αρκετούς µήνες µετά την επίσηµη έναρξη της λειτουργίας του ρυπογόνου διυλιστηρίου και τις επαναλαµβανόµενες δηµόσιες καταγγελίες φορέων της περιοχής. Φυσικά, αντιµετωπίστηκε ως µια προσπάθεια να «σωθούν τα προσχήµατα» από το γεγονός ότι καµία κρατική αρχή δεν είχε αντιδράσει για τη µη νοµότυπη λειτουργία των νέων µονάδων της επέκτασης.

Δράση, έστω και «κατόπιν εορτής»…

Στις αρχές Μαρτίου, η κίνηση πολιτών Ecoeleusis (www.ecoeleusis.com) κατέθεσε προς τις αρµόδιες αρχές του ΥΠΕΚΑ αίτηµα για τη θέσπιση µόνιµης «Ειδικής Επιτροπής Ελέγχου» για το διυλιστήριο των ΕΛΠΕ στην Ελευσίνα, µε τη συµµετοχή εκπροσώπων αρµόδιων Υπουργείων, φορέων της αυτοδιοίκησης και του τεχνικού κόσµου. Στο έγγραφο της Ecoeleusis που κοινοποίησε στο ΥΠΕΚΑ επισηµαίνεται ότι «ο περιβαλλοντικός έλεγχος µιας τόσο πολύπλοκης και ρυπογόνου δραστηριότητας δεν µπορεί να επαφίεται στους υφιστάµενους ελεγκτικούς µηχανισµούς, οι οποίοι, κυρίως εξαιτίας της ελλιπούς στελέχωσης, πραγµατοποιούν αραιούς τακτικούς έως σποραδικούς ελέγχους ή επεµβαίνουν µε χρονική καθυστέρηση. Εξάλλου, η φύση των εγκαταστάσεων αυτών είναι τέτοια ώστε απαιτείται εξειδικευµένο στελεχιακό δυναµικό ακόµα και εµπειρογνώµονες για το διαρκή έλεγχό τους».

Σε αυτή την αντίστροφη κατεύθυνση πρέπει να αναζητηθεί ένα διαφορετικό µέλλον για το Θριάσιο. Και υπάρχουν τεκµηριωµένες προτάσεις για το τι θα µπορούσε να γίνει ακόµη και σήµερα, «κατόπιν εορτής»:

  • υποχρέωση εφαρµογής αυξηµένων προληπτικών µέτρων ασφάλειας και εγκατάστασης αξιόπιστων και προσβάσιµων από το κοινό µηχανισµών παρακολούθησης της ρύπανσης
  • µια πολιτική αναβάθµισης των δηµόσιων µηχανισµών περιβαλλοντικού ελέγχου και ελέγχου ασφάλειας των βαριών βιοµηχανικών εγκαταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή (και βέβαια επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση παραβάσεων)
  • προγράµµατα απορρύπανσης και έργα ποιότητας ζωής ως – στοιχειώδες – αντιστάθµισµα για τη χρόνια περιβαλλοντική υποβάθµιση που υφίσταται η περιοχή, µε δηµόσιο έλεγχο και χρηµατοδότηση από τις επιχειρήσεις ρυπαντές και το συνυπεύθυνο κράτος

Σωστά λοιπόν το Εργατικό Κέντρο Ελευσίνας (σε πρόσφατη απόφασή του για το ατύχηµα της Καθαράς Δευτέρας) δηλώνει κατηγορηµατικά: «Κύριοι, πέρα από τη γενικότερη επένδυση που έχετε δηµιουργήσει στην περιοχή µας, ήρθε η ώρα να δηµιουργήσετε µια µεγαλύτερη επένδυση, αυτή της ασφάλειας του διυλιστηρίου σας απέναντι στον οικιστικό και περιβαλλοντικό ιστό της περιοχής µας». Πρόκειται για µια ταυτόχρονη διεκδίκηση της ποιότητας ζωής και εργασίας των ανθρώπων µιας περιοχής.

Ωστόσο, τα πράγµατα µπορεί σύντοµα να γίνουν πολύ χειρότερα: Σύµφωνα µε το τροϊκανό-κυβερνητικό πλάνο ιδιωτικοποιήσεων, το Δηµόσιο θα παραχωρήσει εξολοκλήρου –µέσω ΤΑΙΠΕΔ– τη συµµετοχή του και τον έλεγχο στα ΕΛΠΕ. Και τότε, η «µεγαλύτερη βιοµηχανική επένδυση στην Ελλάδα», «ένα από τα µεγαλύτερα διυλιστηριακά έργα στην Ευρώπη» θα βρεθεί στα χέρια κάποιου πολυεθνικού επενδυτή που θα επιδιώξει να αυξήσει τα όρια τα επιτρεπόµενων ποσοτήτων διύλισης. Τα ΕΛΠΕ θα δεσµεύονται δυσκολότερα πλέον από κοινά και δηµοκρατικά αποδεκτούς κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς κανόνες που (θα έπρεπε να) βάζει το κράτος. Αυτό αποτελεί αναµφίβολα µια πολύ επικίνδυνη προοπτική, και για την Ελευσίνα, και για όλους τους κατοίκους της Αττικής.

“Ο/τ”

Advertisements