ΚΑΠ 2014-2020: ένα «πρασίνισµα» µε γκρίζο περιεχόµενο

PHOTO-35Οι ρυθµίσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2014–2020, ακόµα και µετά τις επιµέρους τροπολογίες που υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 14 Μαρτίου 2013, κινούνται µε απόλυτη προσήλωση στα νεοφιλελεύθερα δόγµατα και την περαιτέρω απορρύθµιση της αγοράς αγροτικών προϊόντων. Και πώς αλλιώς, αφού οι άξονές της είναι οριοθετηµένοι στην υπηρέτηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», υπό σκληρή επιτήρηση για την εφαρµογή του Συµφώνου Δηµοσιονοµικής Σταθερότητας.

Με σηµαία την παγκόσµια ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας σύµφωνα µε τις επιταγές του ΠΟΕ, ο αποκλειστικός στόχος της προτεινόµενης ΚΑΠ είναι η εξάλειψη των µικρών οικογενειακών εκµεταλλεύσεων και η διασφάλιση της κερδοφορίας των µεγάλων βιοµηχανιών µεταποίησης γεωργικών προϊόντων, των µεγάλων αλυσίδων λιανικής πώλησης τροφίµων και των εξαγωγικών επιχειρήσεων, ιδίως των χωρών του Βορρά.

Η µείωση της χρηµατοδότησης της ΚΑΠ κατά 11,2%, η διατήρηση της κατανοµής των ενισχύσεων σε όφελος των µεγάλων γεωργικών εκµεταλλεύσεων, που ενώ αποτελούν το 20% του συνόλου καρπώνονται (όχι µόνο στην Ελλάδα, αλλά στο σύνολο της ΕΕ) το 80% των άµεσων ενισχύσεων, η απουσία εργαλείων ρύθµισης των τιµών και ελέγχου της κερδοσκοπίας και οι οριζόντιες ρυθµίσεις σε όλα τα κράτη µέλη, αγνοώντας τα επιµέρους εθνικά παραγωγικά χαρακτηριστικά, είναι το κεντρικό περιεχόµενο της ακραίας φιλελευθεροποίησης της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Επιπλέον, το κυρίαρχο µπλοκ εξουσίας της ΕΕ παρουσιάζει ως δήθεν στροφή προς µια πιο «πράσινη» ΚΑΠ την υποχρεωτική διάθεση από κάθε χώρα του 30% των κονδυλίων για τις άµεσες ενισχύσεις, σε µέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. Τα τρία βασικά µέτρα-προϋποθέσεις για την καταβολή στους αγρότες της «πράσινης ενίσχυσης» (greening) είναι:

Διαφοροποίηση καλλιεργειών (crop diversification): Οι αγρότες µε 100–300 στρέµµατα καλλιεργήσιµης γης υποχρεούνται να φυτέψουν τουλάχιστον δύο διαφορετικές καλλιέργειες. Καµία από αυτές τις καλλιέργειες δεν πρέπει να καλύπτει πάνω από το 80% της καλλιεργήσιµης γης. Αγροτεµάχια πάνω από 300 στρέµµατα υποχρεούνται να καλλιεργούν τρεις καλλιέργειες, µε την κύρια να καλύπτει όχι περισσότερο από 75% της καλλιεργήσιµης γης. Η διαφοροποίηση δεν θα εφαρµόζεται σε εκτάσεις που χρησιµοποιούνται αποκλειστικά για χορτονοµές, είναι σε αγρανάπαυση ή καλλιεργούνται µε φυτά που καλύπτονται από το νερό για σηµαντικό µέρος του έτους.

Βοσκότοποι (permanent pasture/ grassland): Οι εκτάσεις που αποτελούν µόνιµα λιβάδια και µόνιµους βοσκότοπους σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, οφείλουν να τηρούν µια ελάχιστη αναλογία ως προς τις υπόλοιπες γεωργικές εκτάσεις.

Περιοχές οικολογικής εστίασης (ecologically focused areas): Οι αγρότες θα πρέπει να αφήνουν ακαλλιέργητο το 5% των επιλέξιµων στρεµµάτων τους. Σε αυτό περιλαµβάνονται πεζούλες, δέντρα, ρέµατα και άλλα στοιχεία του τοπίου και για τις δενδρώδεις καλλιέργειες, να παραµένει σε φυσική κατάσταση.

Πάντως, τα µέτρα αυτά θα τροποποιηθούν ως την οριστική απόφαση για την ΚΑΠ τον προσεχή Ιούνιο, καθώς στο τελευταίο Συµβούλιο Υπουργών Γεωργίας (20 Μαρτίου) ήδη υιοθέτησαν τη διαµόρφωση «ισοδύναµων πρακτικών» ως προς το «πρασίνισµα» που προτείνει η Κοµισιόν, την προοδευτική εφαρµογή των απαιτήσεων της διαφοροποίησης των καλλιεργειών, τη ρύθµιση στις αναλογίες µόνιµων βοσκότοπων και λειµώνων και τη σταδιακή εφαρµογή της «Περιοχής Οικολογικής Εστίασης», που θα µπορεί να αυξηθεί σε 7% από το 2018.

Το «πρασίνισµα» δεν σηµαίνει ότι θα καταργηθούν τα αγροπεριβαλλοντικά προγράµµατα αγροτικής ανάπτυξης (2ος πυλώνας), απλά οι απαιτήσεις τους θα γίνουν ακόµη πιο αυστηρές. Έτσι, ενώ τουλάχιστον το 25% του συνόλου των δαπανών αγροτικής ανάπτυξης θα πρέπει να αφορούν γεωργοπεριβαλλοντικά µέτρα και µέτρα υποστήριξης της βιολογικής γεωργίας, η απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου (14 Μαρτίου) για αποφυγή διπλής χρηµατοδότησης σηµαίνει ότι οι αγρότες που ενισχύονται µε το υποχρεωτικό «πρασίνισµα», πρέπει να υποχρεωθούν σε πρόσθετες ενέργειες για την προστασία του περιβάλλοντος, ώστε να είναι επιλέξιµοι για προγράµµατα ανάπτυξης της υπαίθρου.

Με δυό λόγια, το πολυδιαφηµισµένο «πρασίνισµα» µε τις πολλές γκρίζες περιοχές και τις παλινωδίες, δεν είναι παρά µια φιλοπεριβαλλοντική πινελιά σε ένα απέραντο τοπίο εντατικής βιοµηχανοποιηµένης γεωργίας µε αλόγιστη χρήση εισροών, κατασπατάληση των φυσικών πόρων και προώθηση Γενετικά Τροποποιηµένων Οργανισµών.

Η αναστροφή της περιβαλλοντικής κρίσης και η διατροφική ασφάλεια των λαών της Ευρώπης, απαιτούν τη συνολική αλλαγή παραγωγικού προτύπου και τη στροφή σε µια γεωργία φιλική προς το περιβάλλον, µε µέτρα πρόσθετης ενίσχυσης ιδίως των µικροµεσαίων παραγωγών και των παραδοσιακών καλλιεργειών.

Ο συνολικός µετασχηµατισµός της ευρωπαϊκής γεωργίας σε µια γεωργία χαµηλών εισροών, µε εφαρµογή της ολοκληρωµένης διαχείρισης και τη στροφή προς τη βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία, σε όφελος των µικροµεσαίων αγροτών και των κοινωνικών αναγκών, είναι αίτηµα και πεδίο πάλης όχι µόνο του ευρωπαϊκού αγροτικού κινήµατος, αλλά και του κόσµου της εργασίας και προϋποθέτει την ανατροπή της κυριαρχίας των δυνάµεων του νεοφιλελευθερισµού και του δηµοσιονοµικού στραγγαλισµού των λαών.

ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΤΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ
συντονιστρια τµηµατος Αγροτικής Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ

Αποχρώσεις µιας συµβιβαστικής συµφωνίας

Κατά τη διάρκεια του Μαρτίου συζητήθηκε και στην Ολοµέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στο Συµβούλιο Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ η αναθεώρηση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Οι διαπραγµατεύσεις για την τελική διαµόρφωση της νέας ΚΓΠ θα ξεκινήσουν ξανά στις 11 Απριλίου µεταξύ του Ευρωκοινοβουλίου, του Συµβουλίου των Υπουργών Γεωργίας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και σε ορισµένους τοµείς αναµένονται να είναι ιδιαίτερα σκληρές.

Ο Βαν Ροµπέι (επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου) πέτυχε µε τη συµβιβαστική του πρόταση όσον αφορά στις βασικές αρχές της µεταρρύθµισης, να φέρει σε ένα σηµείο ισορροπίας τις απαιτήσεις των χωρών όπως η Βρετανία και η Ολλανδία, που θέλουν προϋπολογισµό µε µειωµένες δαπάνες, και των χωρών της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, όπως η Γαλλία και η Πολωνία, που θέλουν µεγαλύτερες δαπάνες για τις αγροτικές επιδοτήσεις και τις υποδοµές.

Από την πλευρά των ευρωπαϊκών αγροτο-συνδικαλιστικών οργανώσεων Copa-Cogeca η αντίδραση ήταν θετική αναφορικά στη συµβιβαστική συµφωνία του Συµβουλίου. Ζήτησαν όµως περισσότερα πρακτικά και φιλόδοξα µέτρα για την ΚΓΠ ως τον Ιούνιο που θα διασφαλίζουν την οικονοµική βιωσιµότητα του αγροδιατροφικού κλάδου.
Από την άλλη πλευρά όµως, κινήµατα πολιτών, αγροτών και καταναλωτών της Ευρώπης όλο το τελευταίο διάστηµα που συζητιέται η ΚΓΠ, έχουν προχωρήσει σε δράσεις αναδεικνύοντας το αίτηµά τους για µια δίκαιη αλλά προπάντων πράσινη ΚΓΠ. Παράλληλα εισάγουν αιτήµατα όπως η διατήρηση των ειδών και των τοπίων, η αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής και η προσαρµογή των καλλιεργητικών πρακτικών στην κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιµότητα.

Για ένα ευρύτατο φάσµα οργανώσεων και δικτύων της κοινωνίας των πολιτών το Ευρωκοινοβούλιο απέτυχε στο να τοποθετήσει την αγροτική πολιτική στο επίκεντρο µιας σοβαρής πολιτικής αντιπαράθεσης για όλες τις πτυχές της, όπως η υγεία, το περιβάλλον, η κλιµατική αλλαγή, η ενέργεια, η περιφερειακή ανάπτυξη, η παγκόσµια δικαιοσύνη και οι ευκαιρίες για τις µελλοντικές γενιές. Υποστηρίζουν ότι ο προϋπολογισµός της ΚΑΠ µπορεί να εφαρµοστεί µόνο αν είναι κοινωνικά νοµιµοποιηµένος και ότι η επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ θα πρέπει να εξασφαλιστεί κυρίως µέσω άµεσων πληρωµών στους αγρότες οι οποίοι παράγουν τα τρόφιµα.

Είναι ολοφάνερο πως ο προβληµατισµός των Ευρωπαίων πολιτών για την αγροτική πολιτική και οι απαιτήσεις τους είναι πολύ µακριά από αυτές των λόµπυ του αγροδιατροφικού κλάδου. Ποιος όµως θα καταφέρει να πείσει το Ευρωκοινοβούλιο, να παίξει καθοριστικό ρόλο για τη διατροφική ασφάλεια της Ευρώπης και την κατεύθυνση της παραγωγής σε πιο «πράσινα» µονοπάτια;

ΙΩΑΝΝΑ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ

Advertisements